Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

एतज्जलाशयं नाथ मम नाम्ना धरातले । प्रसिद्धिं यातु लोकस्य यावच्चन्द्रार्कतारकाः

Transliteration

etajjalāśayaṃ nātha mama nāmnā dharātale | prasiddhiṃ yātu lokasya yāvaccandrārkatārakāḥ

Translation

«Ô Seigneur, que ce réservoir d’eau sur la terre devienne célèbre parmi les hommes sous mon nom, tant que dureront la lune, le soleil et les étoiles.»

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जलाशयम्)

• जलाशयम्: water-reservoir/pond
• जलाशयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल-आशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—जलस्य आशयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नाथ: O lord
• नाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नाम्ना: by (my) name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• धरातले: on the surface of the earth
• धरातले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरा-तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—धरायाः तलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रसिद्धिम्: fame/renown
• प्रसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यातु: may it attain/go
• यातु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• लोकस्य: of the world/among people
• लोकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• यावत्: as long as
• यावत्: Kāla (Time-limit/काल-पर्यन्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: पर्यन्तवाचक-अव्यय (until/as long as)

• चन्द्र: moon
• चन्द्र: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार-गणनायाम् बहुवचनार्थे समासाङ्ग)

• अर्क: sun
• अर्क: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• तारकाः: stars
• तारकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Śaṅkha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkha-jalāśaya (name implied by request; exact canonical name not provided in verse)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahēśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: A sacred reservoir is indicated—calm waters, steps/ghat forming—while the devotee requests it be known by his name for all ages; celestial markers (sun, moon, stars) symbolize enduring fame.

Characters & Entities

• Śaṅkha
• Nātha (Śiva)
• Jalāśaya (sacred pond)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is preserved through remembrance—naming and fame sustain a tīrtha’s role as a dharmic refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A jalāśaya (holy tank/pond) connected to the liṅga described in Adhyāya 209 of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated; the verse establishes the tīrtha’s lasting public renown, which supports later snāna and pūjā practices.