Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

तच्छ्रुत्वा गौतमः प्राह न मे वाक्यं भवेन्मृषा । न वाक्यं लोपयिष्यामि यदुक्तं स्वयमेव हि

tacchrutvā gautamaḥ prāha na me vākyaṃ bhavenmṛṣā | na vākyaṃ lopayiṣyāmi yaduktaṃ svayameva hi

À ces mots, Gautama déclara : « Ma parole ne saurait devenir mensonge. Je ne retirerai pas ce que j’ai moi-même énoncé ».

तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मरूपे (श्रुत्वा इत्यस्य)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम् (absolutive): ‘having heard’
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
not
:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र षष्ठी (my)
वाक्यम्statement/word
वाक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्should become
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/आज्ञार्थ), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
मृषाfalse
मृषा:
Kriya-visheshana (Adverbial complement)
TypeIndeclinable
Rootमृषा (अव्यय/निपात)
Formअव्ययम्; विशेषणार्थे (false/lying)
not
:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
वाक्यम्(my) word
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
लोपयिष्यामिI will not annul/erase
लोपयिष्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootलुप् (धातु) (णिच्) → लोपयिष्यामि
Formलृट्-लकारः (भविष्यत्कालः), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative: cause to disappear)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धबोधकः
उक्तम्said, spoken
उक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; विशेषणम् (यत्)
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; आत्मनः/स्वतः (by oneself)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (emphasis)
हिfor, indeed
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-अव्ययम् (for/indeed)

Gautama Ṛṣi

Type: kshetra

Scene: Gautama, composed and radiant with ascetic power, declares that his word cannot become false; the petitioner(s) listen with a mix of concern and reverence.

G
Gautama

FAQs

A sage’s spoken word is a vow; dharma protects truthfulness even when consequences are difficult.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya flow; the immediate shloka emphasizes dharma in the tīrtha-narrative rather than naming a site here.

No explicit ritual is prescribed; the emphasis is on satya and steadfastness in one’s utterance.