Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

viśvāmitra uvāca | tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ prahṛṣṭaḥ pākaśāsanaḥ | pūjayitvā dvijānsarvāngato'tha tridivālayam

Viśvāmitra dit : Ayant entendu leurs paroles, Pākaśāsana (Indra) fut transporté de joie ; après avoir honoré tous les dvija, il se rendit ensuite à sa demeure céleste.

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having done)
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), सर्वलिङ्ग-प्रयोग (pronominal)
प्रहृष्टःdelighted
प्रहृष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-hṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृष्)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
पाकशासनःPākaśāsana (Indra)
पाकशासनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāka-śāsana (प्रातिपदिक; पाक + शासन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (पाकस्य शासनः)
पूजयित्वाhaving worshipped/honoured
पूजयित्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
गतःwent
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
Sambandha/Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थ (then/now)
त्रिदिवालयम्the abode of the three heavens (heavenly abode)
त्रिदिवालयम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Roottri-diva-ālaya (प्रातिपदिक; त्रि + दिव + आलय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (त्रिदिवानां आलयम्)

Viśvāmitra

Tirtha: Bālamaṇḍana Tīrtha (chapter context)

Type: tirtha

Listener: Nara-adhipa (king; the inquirer in this cycle)

Scene: Indra, radiant and relieved, offers respectful worship to assembled twice-born sages; after blessings, he ascends toward Svarga.

V
Viśvāmitra
P
Pākaśāsana (Indra)
D
Dvijas
T
Tridiva (heaven)

FAQs

Even the king of gods models humility: honoring the twice-born is integral to dharma and completes sacred observance.

The action occurs in the Bālamaṇḍanatīrtha/Hāṭakeśvara-kṣetra narrative framework.

Dvija-pūjā (honoring Brāhmaṇas) is explicitly performed and implicitly recommended.