Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

तथा पुरुषसूक्तं च मधुब्राह्मणमेव च । अध्वर्युः कीर्तयेत्तत्र रुद्रान्पंचांगसंयुतान्

Transliteration

tathā puruṣasūktaṃ ca madhubrāhmaṇameva ca | adhvaryuḥ kīrtayettatra rudrānpaṃcāṃgasaṃyutān

Translation

De même, (il doit réciter) le Puruṣa‑sūkta et aussi le Madhu‑brāhmaṇa. Là, le prêtre Adhvaryu doit psalmodier les Rudra, accompagnés des cinq auxiliaires (pañcāṅga).

Word by Word

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• पुरुषसूक्तम्: the Puruṣa-sūkta
• पुरुषसूक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषस्य सूक्तम्)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• मधुब्राह्मणम्: the Madhu-brāhmaṇa
• मधुब्राह्मणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मधुनः ब्राह्मणम्)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle, emphasis)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• अध्वर्युः: the Adhvaryu priest
• अध्वर्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ऋत्विज्-विशेषः (Yajurvedic priest)

• कीर्तयेत्: should recite/proclaim
• कीर्तयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (धातु, णिजन्त)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• रुद्रान्: the Rudras
• रुद्रान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पञ्चाङ्गसंयुतान्: endowed with five parts/limbs
• पञ्चाङ्गसंयुतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः (पञ्चाङ्ग = पञ्चान्यङ्गानि यस्य/येन) + संयुत (सम्+युज् भूतकृदन्त) विशेषणम् (रुद्रान्)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two priestly roles highlighted: one recites Puruṣasūkta; the Adhvaryu chants Rudras with pañcāṅga supports; a small yajña fire, ladles, and water pots; devotees witness with reverence; a sense of cosmic vastness and protective power.

Characters & Entities

• Puruṣa-sūkta
• Madhu-brāhmaṇa
• Adhvaryu
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic wholeness (Puruṣa) and pacification through Rudra-centered recitation are framed as powerful supports for tīrtha merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The recitation instructions belong to the Garttā-tīrtha ritual program in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite Puruṣa-sūkta and Madhu-brāhmaṇa; the Adhvaryu should chant Rudra texts with a fivefold set of components.