Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 199›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

सूत उवाच कुरुक्षेत्रमिति ख्यातं प्रथमं क्षेत्रमुत्तमम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्

Transliteration

sūta uvāca kurukṣetramiti khyātaṃ prathamaṃ kṣetramuttamam | hāṭakeśvarajaṃ kṣetraṃ dvitīyaṃ parikīrtitam

Translation

Sūta dit : La première région sacrée, la plus excellente, est célèbre sous le nom de Kurukṣetra. La seconde est proclamée comme le kṣetra né de (ou relevant de) Hāṭakeśvara.

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कुरुक्षेत्रम्Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject complement)
TypeNoun
Rootकुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुरूणां क्षेत्रम्)
इतिthus/so called
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
ख्यातम्is renowned/known
ख्यातम्:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
हाटकेश्वरजम्arising from/connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर-ज (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (हाटकेश्वरात्/हाटकेश्वरस्य जातम्)
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta/Pratipādya (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
Visheshana (Qualifier of kṣetram)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
परिकीर्तितम्is proclaimed/declared
परिकीर्तितम्:
Visheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपरि-कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurukṣetra; Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattamāḥ (assembled brāhmaṇa sages)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-assembly of sages, proclaims the foremost kṣetras—Kurukṣetra first, then the Śaiva Hāṭakeśvara-kṣetra—framed as a sacred geography map in speech.

Characters & Entities
S
Sūta
K
Kurukṣetra
H
Hāṭakeśvara

FAQs

Purāṇic dharma ranks and maps sacred regions; knowing the principal kṣetras guides pilgrimage toward high merit and purification.

Kurukṣetra is explicitly praised as the first and best kṣetra; a second kṣetra associated with Hāṭakeśvara is also named.

No explicit rite in this verse; it establishes the authoritative list of kṣetras that later verses connect with darśana and snāna.

←Previous Verse
Next Verse→