Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 107

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । सावित्र्याः कृत्स्नं माहात्म्यं किं भूयः प्रवदाम्यहम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ dvijottamāḥ | sāvitryāḥ kṛtsnaṃ māhātmyaṃ kiṃ bhūyaḥ pravadāmyaham

Translation

Ô meilleurs des deux-fois-nés, je vous ai dit tout ce que vous m’avez demandé. La grandeur entière de Sāvitrī a été exposée ; que pourrais-je ajouter encore ?

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वः: to you / for you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative 6th/4th), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• आख्यातम्: has been told
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे (predicative)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• पृष्टः: asked
• पृष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (Past passive participle), कर्तृ-विशेषण

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सर्वनाम

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), बहुवचन

• सावित्र्याः: of Sāvitrī
• सावित्र्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कृत्स्नम्: entire
• कृत्स्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• माहात्म्यम्: greatness, glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• भूयः: further, again
• भूयः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (Adverb: again/further)

• प्रवदामि: do I speak, shall I say
• प्रवदामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- वद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Nāgarakhaṇḍa tīrthamāhātmya dialogue frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāvitrī-māhātmya (within Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/Dvijas

Visual Art Cues

Scene: The narrator addresses a circle of dvija sages, palms raised in a gentle concluding gesture, signaling the end of the teaching; listeners appear satisfied yet contemplative.

Characters & Entities

• Sāvitrī
• Dvija (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred narration (māhātmya) is presented as complete and authoritative, encouraging faith in the purāṇic account and its dharmic intent.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse closes the Sāvitrī Māhātmya within the Hāṭakeśvara-kṣetra tīrthamāhātmya setting of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed in this verse; it functions as a concluding statement to the māhātmya narration.