Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

apasavyaṃ mṛgāścakrustathānye'pi khagādayaḥ | viparyastena saṃyāti śabdānkurvaṃti cāsakṛt

Les cerfs se déplacèrent vers la gauche, de mauvais augure; et d’autres êtres encore—oiseaux et semblables—allaient à rebours, poussant sans cesse des cris rudes.

अपसव्यम्counterclockwise; inauspiciously
अपसव्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअपसव्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘अपसव्यं’ = वामावर्तेन/प्रतिकूलदिशया
मृगाःdeer/animals
मृगाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चक्रुःdid/made
चक्रुः:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/उपमानार्थ adverb): ‘likewise/so’
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): ‘also/even’
खगादयःbirds and others
खगादयः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootखग + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (आदिशब्देन ‘आदि’ = ‘and the rest’): खगाः आदयः येषां ते
विपर्यस्तेनwith inversion; reversedly
विपर्यस्तेन:
Karana (Instrument)
TypeAdjective
Rootविपर्यस्त (कृदन्त, √अस्/√स्था?; ‘विपर्यस्’ भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? तृतीया (3rd), एकवचन; करणकारक-योग्यं विशेषणम्: ‘विपरीतेन/उल्टेन’
संयातिmoves/approaches
संयाति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootसम् + या (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शब्दान्sounds/cries
शब्दान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
कुर्वन्तिmake/utter
कुर्वन्ति:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
असकृत्repeatedly
असकृत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘पुनः पुनः’

Sūta

Scene: A road near a sacred venue: deer turning left in a disturbed herd; birds wheeling in reverse patterns; the air filled with repeated harsh cries, while the main female figure senses dread.

M
Mṛgāḥ (deer)
K
Khagāḥ (birds)

FAQs

When dharma is disturbed, nature itself is depicted as reflecting imbalance through ominous signs—urging vigilance and correction.

No specific tīrtha is named in this verse.

None explicitly; it describes inauspicious omens (apasavya movement and repeated cries).