Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

ब्रह्मोवाच । यद्येवं कुरु चान्यत्र त्वमाश्रमपदं निजम् । संप्राप्य भूमिदेशे च कञ्चिद्यदभिरोचते । अर्थयित्वा द्विजानेतान्यथा यज्ञकृते मया

brahmovāca | yadyevaṃ kuru cānyatra tvamāśramapadaṃ nijam | saṃprāpya bhūmideśe ca kañcidyadabhirocate | arthayitvā dvijānetānyathā yajñakṛte mayā

Brahmā dit : «S’il en est ainsi, fais donc ceci : ailleurs, établis ton propre āśrama, ta demeure d’ermite. Parvenu à quelque étendue de terre qui te plaise, adresse ta requête à ces brāhmaṇas, comme jadis je les ai implorés pour l’accomplissement d’un yajña.»

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb of manner)
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेश/स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
आश्रमपदम्a hermitage-site
आश्रमपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आश्रमस्य पदम्)
निजम्one's own
निजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (आश्रमपदम्)
संप्राप्यhaving reached
संप्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
भूमिदेशेin a region of land
भूमिदेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूम्याः देशे)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कञ्चित्some (one/place)
कञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अभिरोचतेis pleasing (appeals)
अभिरोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-रुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
अर्थयित्वाhaving requested
अर्थयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअर्थय् (धातु; अर्थयति)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
एतान्these
एतान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (द्विजान्)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: otherwise/else)
यज्ञकृतेfor the sacrifice
यज्ञकृते:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु; क्त)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of); षष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञस्य कृते)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Brahmā

Type: kshetra

Scene: Brahmā, seated in a serene cosmic court, instructs a devotee/sage to go elsewhere, choose pleasing land, and request it from brāhmaṇas for establishing an āśrama.

B
Brahmā
Y
Yakṣma (addressed)
D
Dvija (brāhmaṇas)
Y
Yajña
Ā
Āśrama

FAQs

Divine governance channels disruptive powers into ordered space—through dharmic procedure, consent, and sacred settlement.

The instruction belongs to the Yakṣma-tīrtha origin narrative within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya (Nāgara Khaṇḍa).

A dharmic protocol is implied: obtain land by respectfully requesting brāhmaṇas, recalling precedent set for yajña purposes.