Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

बटुरुवाच । हास्येन जलसर्पोऽयं मया मुक्तोऽत्र लीलया । न ते तातं समुद्दिश्य तत्किं मां शपसि द्विज

baṭuruvāca | hāsyena jalasarpo'yaṃ mayā mukto'tra līlayā | na te tātaṃ samuddiśya tatkiṃ māṃ śapasi dvija

Le garçon dit : « Par plaisanterie, j’ai relâché ici ce serpent d’eau, comme un jeu. Je ne l’ai pas lancé contre ton père ; pourquoi donc me maudis-tu, ô brāhmaṇa ? »

बटुःthe boy (brahmacārin)
बटुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हास्येनin jest / with laughter
हास्येन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootहास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
जल-सर्पःwater-snake
जल-सर्पः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + सर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (जले सर्पः)
अयम्this
अयम्:
Karta/Pratipadyam (Subject/Predicate demonstrative)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Kartr-karana (Agent expressed instrumentally/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
मुक्तःreleased
मुक्तः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; 'released'
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
लीलयाplayfully
लीलया:
Karana (Manner/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तेfor you / to you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
तातम्father
तातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समुद्दिश्यintending / aiming at
समुद्दिश्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-दिश् (धातु)
Formल्यप्/तुमुन्-समकक्ष क्त्वान्त-प्रयोगः; अव्यय (Gerund), 'having intended/aimed at'
तत्then/so
तत्:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (particle: 'then/so')
किम्why/what
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शपसिyou curse
शपसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्विजO brahmin
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Baṭu (the boy)

Type: kshetra

Scene: A boy speaks defensively, gesturing toward the harmless water-snake; elders and priests look stern; the atmosphere is charged with impending consequence.

B
baṭu
J
jala-sarpa
D
dvija/brāhmaṇa
T
tāta (father)

FAQs

Purāṇic dharma stresses that ‘play’ is not a defense when harm or fear is caused in sacred settings; consequences may follow regardless of claimed intent.

Not specified in this verse; it serves the chapter’s narrative within a tīrtha-māhātmya framework.

No ritual prescription; it is a dialogue about culpability after disrupting the assembly.