Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। सूत उवाच । ततः सोऽपि महीपालः क्षुत्पिपामासमाकुलः । पपात धरणीपृष्ठे पद्भ्यां गत्वा वनांतरम्

| sūta uvāca | tataḥ so'pi mahīpālaḥ kṣutpipāmāsamākulaḥ | papāta dharaṇīpṛṣṭhe padbhyāṃ gatvā vanāṃtaram

Sūta dit : Alors ce protecteur de la terre, tourmenté par la faim et la soif, pénétra à pied dans la forêt et s'effondra sur le sol.

सूतःSūta
सूतः:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Speech verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध/कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): 'तदनन्तरम्'
सःhe
सः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
महीपालःthe king
महीपालः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootमही + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीपालः)
क्षुत्पिपामासमाकुलःdistressed by hunger and thirst
क्षुत्पिपामासमाकुलः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootक्षुत् + पिपासा + समाकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठभेदः: क्षुत्पिपासासमाकुलः) क्षुधा-पिपासाभ्यां समाकुलः
पपातfell
पपात:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
धरणीपृष्ठेon the ground; on the earth's surface
धरणीपृष्ठे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootधरणी + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धरण्याः पृष्ठम्)
पद्भ्याम्with (his) feet
पद्भ्याम्:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive): 'having gone'
वनान्तरम्into the interior of the forest
वनान्तरम्:
कर्म/गन्तव्य (Goal)
TypeNoun
Rootवन + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (वनस्य अन्तरम् = वनमध्ये)

Sūta

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied Sūta-saṃhitā frame)

Scene: Sūta as narrator (optional framing), while the king staggers on foot into dense forest and collapses on the earth, exhausted and parched.

S
Sūta
M
mahīpāla (king)
F
forest (vana)

FAQs

Royal power is still subject to bodily limits; acknowledging vulnerability becomes the doorway to dharma, guidance, and sacred refuge.

Not named in this verse; it sets the scene within the Tīrthamāhātmya for a forthcoming sacred-geography disclosure.

None; the verse depicts physical distress and movement into the forest.