Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

ततो गर्तात्रयं जातं तेषु स्थानेषु च त्रिषु । गर्तासु च जल जातं स्वच्छं स्फटिकसंनिभम्

tato gartātrayaṃ jātaṃ teṣu sthāneṣu ca triṣu | gartāsu ca jala jātaṃ svacchaṃ sphaṭikasaṃnibham

Alors se formèrent trois cavités en ces trois lieux ; et dans ces cavités jaillit une eau limpide et pure, semblable au cristal.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमबोधक (then/from that)
गर्तात्रयम्a set of three pits
गर्तात्रयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्ता + त्रय (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयो गर्ताः)
जातम्arose; was born
जातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतभावे क्त-प्रत्ययान्त (past participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; 'उत्पन्नम्' अर्थे
तेषुin those
तेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन (Plural)
स्थानेषुin the places
स्थानेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
गर्तासुin the pits
गर्तासु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
जातम्arose; appeared
जातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; 'उत्पन्नम्'
स्वच्छम्clear
स्वच्छम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वच्छ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (जलम्)
स्फटिकसंनिभम्like crystal
स्फटिकसंनिभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्फटिक + संनिभ (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (स्फटिकस्य संनिभम् = crystal-like)

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha: Garta-traya / three kuṇḍa-like hollows of Hāṭakeśvara

Type: kund

Listener: Dvija audience (addressed)

Scene: Three newly formed earth-hollows fill with limpid, crystal-bright water; light refracts like gemstones while sages look on in reverent stillness.

FAQs

Sacred waters arise where divine sanctity concentrates, offering purification that mirrors their crystal clarity.

Three newly formed pools within the Hāṭakeśvara-kṣetra landscape of Adhyāya 179.

Implied snāna (ritual bathing) value through the emphasis on pure, crystal-like tīrtha water.