Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

सूत उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । याज्ञवल्क्योऽपि तच्छ्रुत्वा पितामहवचोऽ खिलम्

sūta uvāca | evamuktvā caturvaktrastataścādarśanaṃ gataḥ | yājñavalkyo'pi tacchrutvā pitāmahavaco' khilam

Sūta dit : Après avoir ainsi parlé, le Quatre-Visages (Brahmā) disparut de la vue. Et Yājñavalkya aussi, ayant entendu en entier les paroles du Grand Aïeul (Pitāmaha),

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक adverb: ‘thus’)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु) → uktvā (क्त्वा-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त्वा/absolutive), अव्यय; ‘having spoken’
चतुर्वक्त्रःthe four-faced one (Brahmā)
चतुर्वक्त्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcatur + vaktra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि: चत्वारि वक्त्राणि यस्य (ब्रह्मा)
ततःthen
ततः:
Kāla-krama (Temporal sequence/कालक्रम)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय (क्रम/then, thereafter)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/and)
अदर्शनम्out of sight, disappearance
अदर्शनम्:
Gati/Karma (Goal as object/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootadarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘invisibility/out of sight’ (goal)
गतःwent
गतः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु) → gata (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘has gone’
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyājñavalkya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha-sūcaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/also)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; श्रुत्वा इति क्रियायाः कर्म
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु) → śrutvā (क्त्वा-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त्वा/absolutive), अव्यय; ‘having heard’
पितामह-वचःthe words of the Grandfather (Brahmā)
पितामह-वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpitāmaha (प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): पितामहस्य वचः
अखिलम्entire, all
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वचः इति विशेषणम्

Sūta

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Sūta frame; implied)

Scene: Sūta narrates to assembled sages; Brahmā (four-faced) fades into light, becoming invisible; Yājñavalkya stands or sits in attentive posture, absorbing the teaching; the atmosphere is quiet and authoritative.

S
Sūta
B
Brahmā (Caturvaktra, Pitāmaha)
Y
Yājñavalkya

FAQs

Revelatory instruction is followed by responsibility: the listener must now embody the teaching through action.

The narrative continues within the same kṣetra-māhātmya stream; the “uttama kṣetra” remains the focus.

None directly; it transitions from divine instruction to Yājñavalkya’s implementation.