Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

adhovaktreṇa bhoktavyaṃ tvayā vīkṣyā na me priyā | no cedviḍaṃbanāṃ vipra saṃprāpsyasi na saṃśayaḥ

« Tu dois manger le visage tourné vers le bas, et ne pas poser les yeux sur mon épouse bien-aimée. Sinon, ô brāhmane, tu subiras assurément l’humiliation. »

अधोवक्त्रेणwith face downward
अधोवक्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअधः (अव्यय) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (अधः-वक्त्रेण = 'with the face downward')
भोक्तव्यम्must be eaten
भोक्तव्यम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootभुज् (धातु) → भोक्तव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: 'must be eaten')
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवीक्ष् (धातु) → वीक्ष्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive: 'having seen')
not
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
प्रियाdear/pleasing
प्रिया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (अत्र) 'प्रियं' अर्थे स्त्रीरूपेण
नःotherwise
नः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनः (अव्यय)
Formविकल्प/प्रत्यवायार्थक-निपात (otherwise/if not)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
विडम्बनाम्mockery/insult
विडम्बनाम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविडम्बना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
विप्रO Brahmin
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
संप्राप्स्यसिyou will attain/meet
संप्राप्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
no/not
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (न संशयः = 'no doubt')

Maṇibhadra

Scene: The host warns the brāhmaṇa: eat with face lowered; do not look toward the inner quarters where the wife is present; tension between hospitality and suspicion.

M
Maṇibhadra
P
Puṣpa
M
Maṇibhadra’s wife (priyā)

FAQs

Restraint of the senses is portrayed as essential to preserving dharma and avoiding disgrace.

The larger chapter is part of a tīrtha-māhātmya; this verse emphasizes moral discipline rather than naming the site.

A strict dining conduct rule (niyama) imposed as a condition for receiving food.