Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

राजसूयो मखो येन इष्टः सम्पूर्णदक्षिणः । सर्वान्भूमिपतीन्वीर्यात्संविधाय करप्रदान्

rājasūyo makho yena iṣṭaḥ sampūrṇadakṣiṇaḥ | sarvānbhūmipatīnvīryātsaṃvidhāya karapradān

Par lui fut accompli le sacrifice du Rājasūya, parfait avec toutes les dakṣiṇā ; et par sa vaillance il mit en ordre tous les rois de la terre, les faisant verser le tribut.

राजसूयःthe Rājasūya (sacrifice)
राजसूयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजसूय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
मखःsacrifice/rite
मखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
इष्टःperformed
इष्टः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यजितः/अनुष्ठितः’ अर्थे
सम्पूर्णदक्षिणःwith complete fees/gifts
सम्पूर्णदक्षिणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सम्पूर्णा दक्षिणा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); विशेषणम्
भूमिपतीन्kings/lords of the earth
भूमिपतीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमिपति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूमेः पतिः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
वीर्यात्from (his) valor
वीर्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेतौ/कारणे (from/through valor)
संविधायhaving arranged
संविधाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + विधा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Absolutive/Gerund), ‘संविधाय’ = having arranged/regulated
करप्रदान्tax-payments/tributes
करप्रदान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक) + प्रदान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (करस्य प्रदानम्), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Sūta (continuing narration)

Scene: A consecrated king in a yajña-sabhā: priests receiving dakṣiṇā, royal insignia, and subordinate kings presenting tribute—an image of dharma-ordered sovereignty.

Y
Yudhiṣṭhira
R
Rājasūya
B
Bhūmipatis (kings)

FAQs

Ideal kingship unites ritual responsibility (yajña with dakṣiṇā) and righteous governance (order among rulers).

No tīrtha is named; the verse praises dharmic kingship within the broader māhātmya narration.

Performance of the Rājasūya sacrifice with proper completion of dakṣiṇā (ritual gifts).