Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

तया संचालितः सोऽथ मांडव्यो मुनिपुंगवः । परां पीडां समासाद्य ततः प्राह सुदुःखितः

tayā saṃcālitaḥ so'tha māṃḍavyo munipuṃgavaḥ | parāṃ pīḍāṃ samāsādya tataḥ prāha suduḥkhitaḥ

Bousculé par elle, le sage Māṇḍavya—le plus éminent des ascètes—tomba dans une souffrance plus grande encore et, dans une profonde détresse, prit la parole.

tayāby her
tayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/सहायक), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular feminine)
saṃcālitaḥmoved, shaken
saṃcālitaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootsaṃ√cal (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘moved/caused to move’ (past passive participle)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम (Nominative singular masculine)
athathen
atha:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/अनन्तरार्थक-निपातः (then/thereupon)
māṃḍavyaḥMāṇḍavya
māṃḍavyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmāṃḍavya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिवाचक-नाम (proper noun)
munipuṃgavaḥthe foremost of sages
munipuṃgavaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक) + puṃgava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: मुनीनां पुंगवः); पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्
parāmgreat, intense
parām:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (accusative singular feminine)
pīḍāmpain, affliction
pīḍām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpīḍā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)
samāsādyahaving reached/experienced
samāsādya:
Kriya-viseshana (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-ā-√sad (धातु) + lyap (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (ल्यप्/क्त्वा); पूर्वकालिक-क्रिया (having reached/after experiencing)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Desha-Kala (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/कालार्थक-निपातः (thereupon/from then)
prāhasaid
prāha:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√ah (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
suduḥkhitaḥvery distressed
suduḥkhitaḥ:
Karta (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + duḥkhita (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (very sorrowful)

Narrator (Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Mahātmya-style narration)

Type: kshetra

Scene: A revered sage, shaken and pained, steadies himself and speaks in anguish; the atmosphere is tense, with onlookers startled by the sudden outcry.

M
Māṇḍavya

FAQs

Suffering can intensify through unintended actions, prompting inquiry into moral causality (karma) and responsibility.

The narrative remains anchored in Hāṭakeśvara-kṣetra within the Tīrthamāhātmya frame.

None; it transitions into dialogue and moral questioning.