Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

ततस्तु वत्सरे पूर्णे याज्ञवल्क्यस्तदन्तिकम् । गत्वा प्रोवाच किं कष्टं त्वं करोषि शुचिस्मिते

tatastu vatsare pūrṇe yājñavalkyastadantikam | gatvā provāca kiṃ kaṣṭaṃ tvaṃ karoṣi śucismite

Alors, l’année accomplie, Yājñavalkya s’approcha d’elle et dit : « Ô toi au sourire pur, quelle peine, quelle austérité entreprends-tu donc ? »

ततःthereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/अनन्तरार्थ (thereafter)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
वत्सरेwhen the year (was)
वत्सरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कालाधिकरणे
पूर्णेcompleted
पूर्णे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'वत्सरे' इत्यस्य विशेषणम्
याज्ञवल्क्यःYājñavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
तदन्तिकम्to her vicinity/near her
तदन्तिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य अन्तिकम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म/देश
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund/absolutive): 'having gone'
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच्/वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक; 'कष्टम्' इत्यस्य विशेषण/प्रश्न
कष्टम्hardship/austerity
कष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (what hardship)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (1st); कर्ता
करोषिdo/perform
करोषि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
शुचिस्मितेO pure-smiling one
शुचिस्मिते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशुचि + स्मित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (शुचि स्मितं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; सम्बोधनपदम्

Sūta (narrating); Yājñavalkya (speaking within the verse)

Type: kshetra

Scene: After a year, the sage Yājñavalkya approaches the smiling, pure votary and gently questions her austerity; a calm hermitage/temple threshold scene.

S
Sūta
Y
Yājñavalkya
K
Kātyāyanī

FAQs

Austerity should be understood and guided; inquiry into one’s practice is part of dharmic household life.

No tirtha is specified in this verse; it advances the vrata narrative.

Implicitly marks the completion of a one-year observance, leading to recognition and dialogue about the practice.