Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

यत्रस्थः स महीपालः सत्यसंधस्तपोन्वितः । शोकोद्विग्नास्ततः प्राहुस्तं भूपं रहसि स्थितम्

yatrasthaḥ sa mahīpālaḥ satyasaṃdhastaponvitaḥ | śokodvignāstataḥ prāhustaṃ bhūpaṃ rahasi sthitam

Là se tenait le protecteur de la terre, ferme dans la vérité et riche d’austérités. Bouleversés par le chagrin, ils s’adressèrent alors, en secret, à ce roi assis à l’écart.

यत्रस्थःbeing there / stationed there
यत्रस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootयत्र (अव्यय) + स्थ (धातु √स्था) → यत्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (भूतकृदन्त-निष्ठा/क्त) ‘स्थितः’ अर्थे
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
महीपालःking (protector of the earth)
महीपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही + पाल)
सत्यसंधःtrue to his pledge
सत्यसंधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्यसंध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (सत्यः संधः यस्य)
तपोन्वितःendowed with austerity
तपोन्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त, √इ ‘गमन’/अन्वि- ‘युक्त’) → तपोऽन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः; कृदन्त-विशेषण (अन्वित = युक्त)
शोक-उद्विग्नाःdistressed with grief
शोक-उद्विग्नाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + उद्विग्न (कृदन्त, √विज्/√विग् ‘उद्वेग’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः (शोकेन उद्विग्नाः)
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (तस्मात्/तदनन्तरम्)
प्राहुःthey said
प्राहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
भूपम्king
भूपम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
रहसिin private / secretly
रहसि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootरहस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (locative used adverbially)
स्थितम्standing / situated
स्थितम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

Sūta (contextual continuation)

Scene: A grief-stricken council approaches a truth-bound ascetic king seated alone in a forest hermitage near a sacred water/temple precinct; the king is calm yet burdened, the envoys anxious and pleading.

K
King (mahīpāla/bhūpa)

FAQs

Even an austere, truth-bound ruler must face worldly duties; private renunciation is tested when public welfare is at stake.

The verse does not name a tīrtha; it continues the chapter’s tīrtha-linked royal narrative.

Tapas (austerity) is referenced as the king’s practice, though no specific rite is detailed.