Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

कात्यायन्यास्त्रयोऽधिष्ठा वैदिशाश्च त्रयः स्मृताः । कृष्णात्रेयास्तथा पंच दत्तात्रेया स्तथैव च

kātyāyanyāstrayo'dhiṣṭhā vaidiśāśca trayaḥ smṛtāḥ | kṛṣṇātreyāstathā paṃca dattātreyā stathaiva ca

Parmi les Kātyāyanīs, il y a trois présidantes. Les Vaidiśas sont rappelés comme étant trois. De même, les Kṛṣṇātreyas sont cinq, et les Dattātreyas également.

कात्यायन्याःthe Kātyāyanīs
कात्यायन्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकात्यायनी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गण/गोत्रनाम), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
अधिष्ठाःthe Adhiṣṭhas
अधिष्ठाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअधिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
वैदिशाःthe Vaidiśas
वैदिशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैदिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
स्मृताःare recorded/mentioned
स्मृताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are remembered/are stated’
कृष्णात्रेयाःthe Kṛṣṇātreyas
कृष्णात्रेयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण-आत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Numerical qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्या)
Formसंख्यावाचक अव्यय (numeral indeclinable)
दत्तात्रेयाःthe Dattātreyas
दत्तात्रेयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदत्त-आत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed/just
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अवधारण अव्यय (particle of emphasis)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Type: kshetra

Scene: A teacher-priest points to a diagram or list showing sub-branches: three Kātyāyanī presiders, three Vaidiśas, five Kṛṣṇātreyas, and Dattātreyas; disciples listen in a tīrtha rest-house (maṭha/dharmashālā).

K
Kātyāyanī
V
Vaidiśa
K
Kṛṣṇātreya
D
Dattātreya

FAQs

The text links a Tīrtha’s order and sanctity with recognized ritual authorities and established lineages.

The site is part of the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting; the verse itself highlights the resident ritual structure rather than a place-name.

Implied: follow and honor the presiding ritual authorities (adhiṣṭhāḥ) and their associated lineages.