Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तत्र नष्टाः पुनः प्राप्तास्तस्मिन्स्थाने सुदुःखिताः । भारद्वाजास्त्रयः प्राप्ताः कौंडनीयाश्चतुर्दश

Transliteration

tatra naṣṭāḥ punaḥ prāptāstasminsthāne suduḥkhitāḥ | bhāradvājāstrayaḥ prāptāḥ kauṃḍanīyāścaturdaśa

Translation

Là, ceux qui s’étaient perdus revinrent de nouveau en ce lieu, accablés d’une grande douleur. Trois de la lignée de Bhāradvāja revinrent, et quatorze de la lignée de Kauṇḍinīya.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• नष्टाः: (were) lost
• नष्टाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) → नष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक-कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• प्राप्ताः: (were) obtained/found
• प्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक-कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; सर्वनाम

• स्थाने: place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• सुदुःखिताः: very sorrowful
• सुदुःखिताः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; उपसर्गपूर्वक-विशेषणम् (intensified adjective)

• भारद्वाजाः: Bhāradvājas (of Bhāradvāja lineage)
• भारद्वाजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भारद्वाज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; गोत्र/वंशवाचक

• त्रयः: three
• त्रयः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; संख्या-विशेषणम्

• प्राप्ताः: arrived/obtained
• प्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक-कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विधेय-विशेषणरूपेण

• कौंडनीयाः: Kauṇḍanīyas (of Kauṇḍinya lineage)
• कौंडनीयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौंडनीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; गोत्र/वंशवाचक

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दश (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; अत्र प्रथमा-बहुवचनार्थे विशेषणरूपेण (fourteen as a count)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Weary Brahmins re-enter the sacred precinct, dust-covered and sorrowful; elders of Bhāradvāja and Kauṇḍinīya lines are welcomed near a waterbody/temple gate; a sense of homecoming.

Characters & Entities

• Bhāradvāja
• Kauṇḍinīya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are portrayed as centers of renewal where disrupted communities can regain stability and dharmic continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular “place” in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya is implied, but the proper name is not present in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it reports the return and counts of lineages.