Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

adyaprabhṛti tatsthānaṃ nagarākhyaṃ dharātale | bhaviṣyati suvikhyātaṃ tava kīrtivivardhanam

Dès ce jour, ce lieu sur la terre sera connu sous le nom de « Nagara » ; il deviendra largement célébré et accroîtra ta renommée.

अद्यप्रभृतिfrom today onward
अद्यप्रभृति:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय) + प्रभृति (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समास; कालवाचक-अव्यय (from today onwards)
तत्that
तत्:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम् (that)
स्थानम्place
स्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नगराख्यम्named ‘Nagara’
नगराख्यम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootनगर (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (नगर इति आख्या यस्य = named ‘Nagara’)—‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम्
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धरायाः तलम्)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्काल/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सुविख्यातम्very renowned
सुविख्यातम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + विख्यात (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु-विख्यातम् = very famous)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (your)
कीर्तिविवर्धनम्an increaser of (your) fame
कीर्तिविवर्धनम्:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक) + विवर्धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कीर्तेः विवर्धनम् = increaser of fame)

Śrī Bhagavān

Tirtha: Nagara

Type: kshetra

Listener: Addressee whose fame increases (likely Trijāta or the acting protector)

Scene: A blessing pronounces the site’s new name ‘Nagara’; the landscape is shown as newly sanctified, with villagers/pilgrims gathering and a subtle aura marking the ground.

N
Nagara (place-name)

FAQs

A sacred place becomes a tīrtha through divine sanction and righteous action; fame is framed as the byproduct of dharma.

The site is explicitly named: Nagara, a place on earth made famous by this event in the chapter.

No explicit rite here; it is a sthala-nāma (place-naming) proclamation establishing the site’s renown.