Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

समाध्यंतं समासाद्य तापसीर्वीक्ष्य साऽपि च । दमयंती नमश्चक्रे ताः सर्वा विधिपूर्वकम्

samādhyaṃtaṃ samāsādya tāpasīrvīkṣya sā'pi ca | damayaṃtī namaścakre tāḥ sarvā vidhipūrvakam

Sortant de sa méditation et voyant devant elle les femmes ascètes, Damayantī leur rendit à toutes un salut révérencieux, dûment et selon le rite.

samādhyantamone who was in samādhi/meditation
samādhyantam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsamādhyant (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dhyai/ध्या + सम्, वर्तमानकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-समकक्ष प्रयोग) — ‘ध्यान/समाधि में स्थित’
samāsādyahaving approached
samāsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsam-ā-√sad (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) — ‘समासाद्य’ = having approached
tāpasīḥthe female ascetics
tāpasīḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottāpasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय — ‘वīkṣya’ = having seen
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सर्वनाम)
apialso
api:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle) — ‘also/even’
caand
ca:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
damayantīDamayantī
damayantī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdamayantī (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (विशेष-नाम)
namaḥsalutation
namaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnamas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग ‘नमः’ = salutation
cakremade/did
cakre:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद-परिप्रयोग/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-रूप ‘चक्रे’
tāḥthem
tāḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
sarvāḥall
sarvāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘ताः’ इति विशेष्यस्य विशेषण
vidhi-pūrvakamaccording to proper procedure
vidhi-pūrvakam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvidhi + pūrvaka (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; अव्ययभावे नपुंसक एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषण — ‘विधिना पूर्वं/विधिपूर्वकं’

Narrator (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this excerpt)

Type: kshetra

Scene: Damayantī rises from meditation; a circle of tapasvinīs stands before her. She bows with folded hands in a quiet hermitage atmosphere.

D
Damayantī
T
tāpasyaḥ (female ascetics)
S
samādhi

FAQs

Even the honored and affluent must practice humility—honoring ascetics with proper salutations is a core Purāṇic expression of dharma.

The act occurs in the Adhyāya 111 sacred setting near water and bank; the verse itself does not specify the tīrtha’s name.

Offering namaskāra to sādhus/tāpasīs in a vidhi-pūrvaka (proper, rule-based) manner is explicitly mentioned.