Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। ईश्वर उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि वरानने । सर्वेषामेव तीर्थानां सारं तीर्थसमुच्चयम्

| īśvara uvāca | etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi varānane | sarveṣāmeva tīrthānāṃ sāraṃ tīrthasamuccayam

Īśvara dit : « Ô toi au visage gracieux, je t’ai déjà exposé tout ce que l’on m’a demandé. Ce qui suit est l’essence de tous les tīrthas — leur compendium rassemblé. »

ईश्वरःĪśvara (Lord)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तेto you/for you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप; अत्र चतुर्थी (to you) अधिकयुक्ता
सर्वम्all/entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (एतत् इत्यस्य)
आख्यातम्has been told/explained
आख्यातम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितम्’
यत्which/that
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
पृष्टः(I) having been asked
पृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषण
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
वराननेO fair-faced one
वरानने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरानना (प्रातिपदिक; वर + आनना)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरम् आननं यस्याः)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; विशेषण (तीर्थानाम्)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थे (only/indeed)
तीर्थानाम्of the sacred places
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
सारम्essence
सारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तीर्थसमुच्चयम्compendium/collection of tīrthas
तीर्थसमुच्चयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थसमुच्चय (प्रातिपदिक; तीर्थ + समुच्चय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थाणां समुच्चयः)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Tīrtha-samuccaya (compendium principle) within Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya

Type: kshetra

Listener: Pārvatī (varānanā)

Scene: Śiva addressing Pārvatī in a calm teaching posture, with a symbolic ‘garland’ or scroll representing the collected tīrthas; the background shows faint silhouettes of many shrines merging into one luminous center.

Ī
Īśvara (Śiva)
D
Devī (Varānanā)
T
Tīrtha (concept)

FAQs

Sacred places are not merely locations but a dharmic ‘essence’ to be understood as a unified spiritual map leading toward purification and liberation.

No single tīrtha is named yet; the verse introduces a compendium summarizing the significance of many tīrthas.

None directly; it serves as an introduction to the forthcoming tīrtha-names and their devotional remembrance.