Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 107›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । अष्टषष्टिरियं प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन । क्षेत्राणां देवदेवस्य कथं सा तत्र संस्थिता । एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | aṣṭaṣaṣṭiriyaṃ proktā yā tvayā sūtanandana | kṣetrāṇāṃ devadevasya kathaṃ sā tatra saṃsthitā | etatsarvaṃ samācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ

Translation

Les sages dirent : «Ô fils de Sūta, tu as parlé de ces “soixante-six”, les champs sacrés du Dieu des dieux. Comment furent-ils établis en ce lieu ? Dis-nous tout, car grande est notre curiosité».

Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्, परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
अष्टषष्टिःsixty-eight
अष्टषष्टिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-द्विगु; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; referring to (list/section)
प्रोक्ताhas been stated
प्रोक्ता:
Karma (Predicative/कर्मणि)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्तान्त (भूतकृदन्त/Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; agreeing with इयम्
याwhich
या:
Karta (Relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; relative pronoun referring to इयम्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; Instrumental “by you”
सूतनन्दनO son of Sūta
सूतनन्दन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formसमासः: सूतस्य नन्दनः (षष्ठी-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
क्षेत्राणाम्of the sacred places
क्षेत्राणाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
देवदेवस्यof the God of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formसमासः: देवानां देवः (षष्ठी-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative adverb)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक-अव्यय/adverb)
साthat (she/it)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; referring to इयम्/अष्टषष्टिः
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/locative adverb)
संस्थिताis established
संस्थिता:
Kriya (State/भाव)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्तान्त (भूतकृदन्त/Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; “situated/established”
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; object of समाचक्ष्व
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; qualifying एतत्
समाचक्ष्वtell; explain
समाचक्ष्व:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootसम्-आ-चक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
परम्great; supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; here as adjective to कौतूहलम्
कौतूहलम्curiosity
कौतूहलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकौतूहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपातः/particle: emphasis/for)
नःour; of us
नः:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; Genitive “of us/our”
Speaker

Ṛṣis

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṣṭaṣaṣṭi-kṣetra (the ‘sixty-six’ Śaiva sacred fields)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūtanandana (son of Sūta)

Visual Art Cues

Scene: An assembly of sages seated in a forest hermitage, addressing the storyteller (Sūta’s son) with raised hands in inquiry; behind them, a symbolic map-like backdrop of many kṣetras.

Characters & Entities
Ṛ
Ṛṣis
S
Sūta
D
Deva-deva (Śiva implied)
A
Aṣṭaṣaṣṭi-kṣetra (sixty-six sacred fields)

FAQs

Holy geography is to be approached through śravaṇa (listening) and inquiry; curiosity directed toward dharma becomes a path to understanding.

Not one single tīrtha; the verse introduces the wider network of ‘sixty-six kṣetras’ under the God of gods.

None; it is a question initiating doctrinal and geographical exposition.

←Previous Verse
Next Verse→