Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 198

Devanagari script

ततस्तस्य गतस्तुष्टिं वर्षांते भगवान्हरः । प्रोवाच प्रार्थयाभीष्टं यत्ते मनसि वांछितम्

Transliteration

tatastasya gatastuṣṭiṃ varṣāṃte bhagavānharaḥ | provāca prārthayābhīṣṭaṃ yatte manasi vāṃchitam

Translation

Alors, à la fin des pluies, le Seigneur Bienheureux Hara fut satisfait de lui et dit : «Demande la grâce que tu désires, tout ce que ton esprit appelle».

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (ततः/thereupon, then)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सर्वनाम), षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; Genitive singular

• गतः: having gone; having reached
• गतः: Karta (Subject descriptor)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्तान्त (भूतकृदन्त/Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; agreeing with हरः

• तुष्टिम्: satisfaction
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वर्षान्ते: at the end of the year
• वर्षान्ते: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षान्त (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: वर्षस्य अन्तः (षष्ठी-तत्पुरुषः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; honorific adjective qualifying हरः

• हरः: Hara (Śiva)
• हरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रोवाच: said; spoke forth
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-उच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परस्मैपदम्, परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• प्रार्थय: ask; request
• प्रार्थय: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: प्र-अर्थ् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• अभीष्टम्: the desired boon
• अभीष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभीष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; object of प्रार्थय

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; relative pronoun referring to अभीष्टम्

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; Genitive “of you/your”

• मनसि: in (your) mind
• मनसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वाञ्छितम्: desired
• वाञ्छितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाञ्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्तान्त (भूतकृदन्त/Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; agreeing with यत्/अभीष्टम्

Speaker

Sūta (narrating); direct speech by Śiva (Hara) begins

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lupta-tīrtha / Hāṭakeśvara-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (implied)

Visual Art Cues

Scene: At the close of monsoon, Śiva (Hara) appears before an ascetic devotee, pleased, offering a boon; clouds part, the earth is fresh with rain, and the devotee stands with folded hands.

Characters & Entities

• Śiva (Hara)
• Varṣānta (end of rainy season)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast devotion ripens into divine approval; when the Lord is pleased, he invites the devotee to articulate a dharmic desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The boon-bestowing episode belongs to the Lupta-tīrtha/Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya within Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the timing (end of the rains) provides a traditional pilgrimage/vrata context.