Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

सोऽयं राजा मया पृष्टः कृतानतिः पुरः स्थितः । कस्त्वमीदृग्वपुः श्रीमान्विमानवरमाश्रितः । सेव्यमानोऽप्सरोभिश्च गन्धर्वैः किन्नरैस्तथा

so'yaṃ rājā mayā pṛṣṭaḥ kṛtānatiḥ puraḥ sthitaḥ | kastvamīdṛgvapuḥ śrīmānvimānavaramāśritaḥ | sevyamāno'psarobhiśca gandharvaiḥ kinnaraistathā

«Ce roi, après s’être incliné, se tint devant moi. Je demandai : “Qui es-tu—si rayonnant, doté d’une telle beauté, établi dans un vimāna d’excellence, servi par des Apsaras, des Gandharvas et des Kinnaras aussi ?”»

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
राजाking
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (कर्ता/करण), एकवचन
पृष्टःasked (questioned)
पृष्टः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृतानतिःhaving made obeisance
कृतानतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त) + अनति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘कृता अनतिः यस्य’ (one who has made a bow)
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
स्थितःstanding
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘standing/placed’
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
ईदृक्such (of this kind)
ईदृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्राय विशेषण; प्रथमा, एकवचन (पुंलिङ्गान्वय)
वपुःbody/form
वपुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीमान्splendid, illustrious
श्रीमान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण
विमानवरम्the best aerial car
विमानवरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमान + वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘वरं विमानम्’
आश्रितःhaving taken refuge in / seated in
आश्रितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु) → आश्रित (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having resorted to’
सेव्यमानःbeing served
सेव्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु) → सेव्यमान (शानच्/मान-प्रत्यय, कर्मणि वर्तमानकाले)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अप्सरोभिःby apsarases
अप्सरोभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
गन्धर्वैःby gandharvas
गन्धर्वैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
किन्नरैःby kinnaras
किन्नरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिन्नर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

Agastya

Tirtha: तडाग-तीर्थ (प्रसङ्गगत)

Type: kund

Scene: मुनि के सामने प्रणत राजा; ऊपर/पीछे उत्कृष्ट विमान; अप्सराएँ चामर-सेवा करतीं; गन्धर्व-किन्नर वीणा-वादन; मुनि हाथ उठाकर प्रश्न करते।

A
Agastya
R
rājā (king)
V
vimāna
A
Apsaras
G
Gandharva
K
Kinnara

FAQs

Extraordinary prosperity and honor invite inquiry into their dharmic causes; Purāṇas link visible glory to invisible merit.

The ongoing episode concerns a tīrtha near a pond/tank; the exact name is outside this verse.

None explicitly; it frames a question about the cause behind the heavenly state.