Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15
Devanagari script
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य ततः परम् । निर्ययौ नगरात्तस्मात्तत्क्षणादेव लक्ष्मणः
Transliteration
tasya tadvacanaṃ śrutvā praṇipatya tataḥ param | niryayau nagarāttasmāttatkṣaṇādeva lakṣmaṇaḥ
Translation
Ayant entendu ses paroles, Lakṣmaṇa se prosterna avec révérence, puis, à l’instant même, quitta cette cité.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; refers to Rāma
तत्that
तत्:
Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifies वचनम्)
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) √श्रु; अव्ययभावः; अर्थः: having heard
प्रणिपत्यhaving prostrated
प्रणिपत्य:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + नि + पत् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) √पत् with उपसर्ग; अर्थः: having bowed down/prostrated
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रमवाचक) = then/thereafter
परम्afterwards
परम्:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative); अर्थः: afterwards/further
निर्ययौwent out
निर्ययौ:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + या (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः: went out
नगरात्from the city
नगरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (Source qualifier/अपादान-विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; विशेषणम् (qualifies नगरात्)
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apadana (Temporal point/अपादान-काल)
TypeNoun
Rootतत्-क्षण (प्रातिपदिक); घटकौ: तत् + क्षण
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष: तस्मिन् क्षणे (at that very moment) used as ablative of time
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/निश्चय) = indeed/just
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
Speaker
Narrator (Purāṇic narration)
Visual Art Cues
Scene: Lakṣmaṇa bows fully, rises, and walks out through the city gate; the city recedes behind him; a lone figure on the road conveys duty-bound solitude.
Characters & Entities
L
LakṣmaṇaR
RāmaC
City (nagara)FAQs
Prompt obedience to a dhārmic command—without delay or argument—is portrayed as a virtue.
No tīrtha is named in this verse.
None.