Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

दंडवत्पतितो भूमौक्षमापयितुमुद्यतः । संस्पृशं स्तत्पदाब्जं च चतुर्मुकुटकोटिभिः । स्तुतिं कर्तुं समारेभे शिवस्य परमात्मनः

daṃḍavatpatito bhūmaukṣamāpayitumudyataḥ | saṃspṛśaṃ statpadābjaṃ ca caturmukuṭakoṭibhiḥ | stutiṃ kartuṃ samārebhe śivasya paramātmanaḥ

S’étant prosterné de tout son long sur la terre, résolu à implorer le pardon, il effleura les pieds-lotus de Śiva avec les innombrables couronnes de ses quatre visages, puis entreprit de chanter un hymne à Śiva, le Soi suprême.

दण्डवत्like a staff; prostrate
दण्डवत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदण्डवत् (अव्यय/उपमान)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverbial: ‘like a staff’)
पतितःfallen (prostrated)
पतितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मा इति कर्तुः विशेषणम्)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
क्षमापयितुम्to ask forgiveness / to cause pardon
क्षमापयितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootक्षम् (धातु) + णिच् (causative) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), प्रयोजनार्थ (for the purpose of causing forgiveness)
उद्यतःready, intent
उद्यतः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + यत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मा इति विशेषणम्)
संस्पृशन्touching
संस्पृशन्:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + √स्पृश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मा इति विशेषणम्)
सत्his
सत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘his’ (तस्य)
तत्his/that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘his/that’ (तस्य)
पदाब्जम्lotus-feet
पदाब्जम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक) + अब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पदं अब्जं इव/पदस्य अब्जम्)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चतुर्मुकुटकोटिभिःwith crores of (his) four crowns
चतुर्मुकुटकोटिभिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + मुकुट (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (चतुर्णां मुकुटानां कोटिभिः)
स्तुतिम्praise, hymn
स्तुतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कर्तुम्to do, to make
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive)
समारेभेbegan, undertook
समारेभे:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + √रभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
शिवस्यof Śiva
शिवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
परमात्मनःof the Supreme Self
परमात्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासः—कर्मधारय (परमः आत्मा)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition, implied)

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Scene: Brahmā lies prostrate (daṇḍavat) before Śiva, his four faces’ crowns touching Śiva’s lotus-feet; he rises into stuti, the scene saturated with humility and divine calm.

B
Brahmā (Caturmukha)
Ś
Śiva
P
Paramātman

FAQs

Even the highest gods model humility—prostration and seeking forgiveness are central Purāṇic virtues.

The Kedārakhaṇḍa setting frames the narrative, but this verse focuses on devotion to Śiva rather than a named tīrtha.

Daṇḍavat-praṇāma (full prostration) and stuti (hymnic praise) are implied devotional practices.