Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

ज्ञानदृष्ट्या विलोक्याथ दूष्णींभूतोऽभवत्तदा । कृत्रिमौ हि च तौ ज्ञात्वा प्रविष्टो हि महामनाः

jñānadṛṣṭyā vilokyātha dūṣṇīṃbhūto'bhavattadā | kṛtrimau hi ca tau jñātvā praviṣṭo hi mahāmanāḥ

Alors, les contemplant avec l’œil de la connaissance, il demeura silencieux ; comprenant que ces deux-là n’étaient qu’artifices, le magnanime entra.

ज्ञानदृष्ट्याby the eye of knowledge, with insight
ज्ञानदृष्ट्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कर्मधारय/षष्ठीभाव: 'ज्ञानरूपा दृष्टिः'); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
विलोक्यhaving observed
विलोक्य:
Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formल्यबन्त/क्त्वार्थक अव्ययकृदन्त (gerund): 'having looked'
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/आरम्भार्थक निपात (then/now)
दूष्णींभूतःbecame silent
दूष्णींभूतः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदूष्णीम् (अव्यय) + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formअव्ययीभावसमासः: 'दूष्णीम् भूत्वा' → 'दूष्णींभूतः'; भूतकाले कृदन्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
कृत्रिमौartificial (two)
कृत्रिमौ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्रिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/हेतुवाचक निपात
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय
तौthose two (them)
तौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन
ज्ञात्वाhaving recognized
ज्ञात्वा:
Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): 'having known/recognized'
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले कृदन्तः (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे 'entered'
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः: 'महान् मनाः यस्य' (great-minded); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deductive)

Tirtha: Kedāra (inner access to Śiva)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis

Scene: Nārada’s expression settles into calm; a subtle aura around his eyes suggests ‘jñāna-dṛṣṭi’. He recognizes the gatekeepers as crafted figures and quietly steps past them into the sanctum path.

N
Nārada

FAQs

Spiritual insight (jñāna-dṛṣṭi) dispels confusion; discernment enables progress toward Śiva’s darśana.

Kedāra kṣetra, where even the threshold is marked by wondrous, divinely-crafted features.

None; it emphasizes inner qualification—clarity and insight.