Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 98

Devanagari script

मुक्तिं सायुज्यतां प्राप्तः शिवरात्रेरुपोषणात् । तेन लब्धं शिवाज्जन्म पुरा यत्कथितं मया

Transliteration

muktiṃ sāyujyatāṃ prāptaḥ śivarātrerupoṣaṇāt | tena labdhaṃ śivājjanma purā yatkathitaṃ mayā

Translation

Par l’observance du jeûne de Śivarātri, il obtint la délivrance (mukti) sous la forme de sāyujya, l’union à Śiva. Ainsi reçut-il une naissance accordée par Śiva, comme je l’avais raconté auparavant.

Word by Word

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• सायुज्यताम्: (as) union/identity (with Śiva)
• सायुज्यताम्: Visheshana (Apposition/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (मुक्तिम्) विशेषणार्थे—सायुज्यरूपाम्

• प्राप्तः: attained
• प्राप्तः: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि

• शिवरात्रेः: of Śivarātri
• शिवरात्रेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of Śivarātri)

• उपोषणात्: from fasting
• उपोषणात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उपोषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ (because of)

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु (thereby)

• लब्धम्: obtained
• लब्धम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (जन्म) विशेषणवत्

• शिवात्: from Śiva
• शिवात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान (from Śiva)

• जन्म: birth/origin
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/विधेय

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (formerly)

• यत्: which
• यत्: Karma (Relative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• कथितम्: told/related
• कथितम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (यत्) विशेषणवत्

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन; कर्तृकरण (by me)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāśivarātri (as vrata within Kedāra-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Kedāra-khaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: A luminous merging: the devotee-king’s subtle form dissolves into Śiva’s radiance above the liṅga, symbolizing sāyujya; attendants and sages witness with awe.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri observance is portrayed as powerful enough to grant sāyujya-mukti—union with Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra context (Kedārakhaṇḍa), where Śivarātri’s salvific merit is emphasized.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śivarātri upoṣaṇa (fasting/observance on the night of Śiva).