Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

सहस्रबाहुर्भुजगाधिपैर्वृतस्त्रिलोचनो भीमबलो भयावहः । एभिः समेतश्च तदा महात्मा स वीरभद्रोऽभिजगाम यज्ञम्

sahasrabāhurbhujagādhipairvṛtastrilocano bhīmabalo bhayāvahaḥ | ebhiḥ sametaśca tadā mahātmā sa vīrabhadro'bhijagāma yajñam

Vīrabhadra, la grande âme, aux mille bras, entouré des seigneurs des serpents, aux trois yeux, terrible de force et redoutable, accompagné d’eux, s’avança alors vers le sacrifice (yajña).

सहस्रबाहुःthousand-armed
सहस्रबाहुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहस्र (संख्या/प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; द्विगु-समासः—सहस्रं बाहवः यस्य
भुजगाधिपैःby the lords of serpents
भुजगाधिपैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभुजग (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—भुजगानाम् अधिपाः
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) (आवरणे) + क्त (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त) — ‘वृत’ = आवृत/परिवृत
त्रिलोचनःthree-eyed
त्रिलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; द्विगु-समासः—त्रीणि लोचनानि यस्य
भीमबलःof terrible strength
भीमबलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयः—भीमं बलं यस्य
भयावहःbringing fear
भयावहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त; √वह् (धातु) उपसर्ग आ, ण्वुल्/अच्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कृदन्त-प्रातिपदिक—भयं आवहति इति
एभिःwith these
एभिः:
Sahakari (Association/सहकारि)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; सर्वनाम
समेतःaccompanied
समेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√इ (धातु) उपसर्ग सम् + क्त (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; भूतकृदन्तः—सम् + इत = समेत (सहित/संयुक्त)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयः—महान् आत्मा यस्य
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + भद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारय-नामधेयम्
अभिजगामwent/approached
अभिजगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) उपसर्ग अभि; लिट् (परस्मैपदम्)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; अभि-गम् = अभिगच्छति
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Dakṣa-yajña-smṛti (within Kedāra narrative)

Type: kshetra

Scene: Vīrabhadra—thousand-armed, three-eyed, encircled by serpent-kings—advances with a fearsome retinue toward the sacrificial ground, embodying divine retribution against hubris.

V
Vīrabhadra
S
Serpent-lords (Nāgas)
Y
Yajña

FAQs

When dharma is violated in the name of ritual, divine justice manifests; Vīrabhadra embodies the corrective force safeguarding sacred order.

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s sacred narrative field, but it describes the approach to a yajña rather than praising a named tīrtha.

None explicitly; the verse centers on the dramatic movement toward the sacrificial rite.