Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 94

Devanagari script

तत्तोजसावृतं बालं तप्तचामीकरप्रभम् । सुमुखं सुश्रिया युक्तं सुनसं सुस्मितेक्षणम्

Transliteration

tattojasāvṛtaṃ bālaṃ taptacāmīkaraprabham | sumukhaṃ suśriyā yuktaṃ sunasaṃ susmitekṣaṇam

Translation

Ils virent l’Enfant enveloppé de cette splendeur, brillant comme l’or chauffé à blanc : au visage gracieux, paré d’une beauté éclatante, au nez fin, aux yeux souriant doucement.

Word by Word

• तत्: by that
• तत्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; 'by that' (tejasā सह)

• तेजसा: by radiance
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आवृतम्: enveloped
• आवृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle): 'covered/enveloped'

• बालम्: the boy
• बालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तप्तचामीकरप्रभम्: having the lustre of heated gold
• तप्तचामीकरप्रभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तप्त (कृदन्त; तप्-धातु + क्त) + चामीकर (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'तप्तचामीकरस्य प्रभा यस्य' इति (golden-lustrous)

• सुमुखम्: beautiful-faced
• सुमुखम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-उपसर्ग/पूर्वपद) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सुन्दरं मुखं यस्य'

• सुश्रिया: with excellent beauty
• सुश्रिया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय-पूर्वपद) + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सुश्री' = उत्तमा शोभा; करणत्वे

• युक्तम्: endowed (with)
• युक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त: 'endowed/connected'

• सुनसम्: fine-nosed
• सुनसम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-पूर्वपद) + नास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सुन्दर-नासिकः'

• सुस्मितेक्षणम्: with smiling eyes
• सुस्मितेक्षणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-पूर्वपद) + स्मित (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सुस्मितं ईक्षणं यस्य' (smiling-eyed)

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close darśana: the radiant child wrapped in tejas, glowing like heated gold, with a serene beautiful face, refined features, and gently smiling eyes; the onlookers gaze in reverent astonishment.

Characters & Entities

• Gaṅgeya (Skanda/Kumāra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine form is described as both radiant and gentle—tejas joined with grace—inviting devotion rather than fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra (Kedārakhaṇḍa), where the sacred narrative presents a luminous darśana of Gaṅgeya/Kumāra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a contemplative description supportive of dhyāna (meditative visualization) and devotional remembrance.