Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 27›Shloka 101
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 101

Devanagari script

पुत्रं निरैक्षत तदा जगदेकबंधुः प्रीत्या युतः परमया सह वै भवान्या । स्नेहान्वितो भुजगभोगयुतो हि साक्षात्सर्वेश्वरः परिवृतः प्रमथैः प्रहृष्टः

Transliteration

putraṃ niraikṣata tadā jagadekabaṃdhuḥ prītyā yutaḥ paramayā saha vai bhavānyā | snehānvito bhujagabhogayuto hi sākṣātsarveśvaraḥ parivṛtaḥ pramathaiḥ prahṛṣṭaḥ

Translation

Alors l’Ami unique du monde entier posa son regard sur son fils, rempli d’une joie suprême avec Bhavānī. Le Seigneur de tout—orné de replis de serpents—débordant d’affection et entouré de Pramathas ravis, resplendit en personne.

Word by Word
पुत्रम्the son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
निरैक्षतlooked at
निरैक्षत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√ईक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जगत्-एक-बंधुःthe sole kinsman of the world
जगत्-एक-बंधुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + बन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः एकः बन्धुः)
प्रीत्याwith affection
प्रीत्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental: ‘with/through love’)
युतःendowed
युतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (युक्तः = endowed)
परमयाsupreme
परमया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (प्रीत्या)
सहtogether with
सह:
Sahārtha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्यय (preposition-like indeclinable: ‘together with’)
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
भवान्याwith Bhavānī (Pārvatī)
भवान्या:
Sahārtha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सह-योगे (सह भवान्या)
स्नेह-अन्वितःfilled with affection
स्नेह-अन्वितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नेह (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (स्नेहेन अन्वितः)
भुजग-भोग-युतःadorned with serpent-coils
भुजग-भोग-युतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootभुजग (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + युत (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (भुजगभोगेन युतः)
हिindeed/for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
साक्षात्in person
साक्षात्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘directly, in person’)
सर्व-ईश्वरःthe Lord of all
सर्व-ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषाम् ईश्वरः)
परिवृतःsurrounded
परिवृतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (surrounded)
प्रमथैःby the Pramathas (Śiva’s attendants)
प्रमथैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (agent/instrumental: ‘by/with the Pramathas’)
प्रहृष्टःdelighted
प्रहृष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (delighted)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva, adorned with serpent-coils, stands radiant with Pārvatī beside him, gazing lovingly at infant Guha/Skanda; around them pramathas (gaṇas) rejoice in a Himalayan sacred setting.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Sarveśvara, Jagadekabandhu)
B
Bhavānī (Pārvatī)
K
Kumāra (son)
P
Pramathas
S
Serpent ornament (Nāga)

FAQs

The supreme Lord is also compassionate and intimate—divinity is shown through love, joy, and protective presence.

Kedāra’s sacred setting, where Śiva’s household and attendants are envisioned as manifest.

No explicit ritual; the verse emphasizes darśana and devotional contemplation of Śiva with his gaṇas.

←Previous Verse
Next Verse→