Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यद्वै पुरोक्तं च तया पार्वत्या मम सन्निधौ । ततोऽधिकं प्रपश्यामि सौंदर्यं परमेष्ठिनः । महेशस्य मया दृष्टमनिर्वाच्यं च संप्रति

Transliteration

yadvai puroktaṃ ca tayā pārvatyā mama sannidhau | tato'dhikaṃ prapaśyāmi sauṃdaryaṃ parameṣṭhinaḥ | maheśasya mayā dṛṣṭamanirvācyaṃ ca saṃprati

Translation

«Ce que Pārvatī avait dit jadis en ma présence—je vois à présent plus encore : la beauté suprême du Très-Haut. Oui, la majesté de Maheśa que je contemple en cet instant est inexprimable.»

Word by Word

• यत्: that which
• यत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचकं (relative)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

• पुरोक्तम्: previously said
• पुरोक्तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुरा + उक्त (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समासः (पुरा उक्तम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• तया: by her
• तया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पार्वत्या: by Pārvatī
• पार्वत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तया इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• सन्निधौ: in the presence
• सन्निधौ: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• ततः: than that / thereafter
• ततः: Apadana/Sequence (Source/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तस्मात्-प्रभवम् अव्ययम्; अपादानार्थक/क्रमवाचक (from that/thereafter)

• अधिकम्: more
• अधिकम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तुलनार्थे (more)

• प्रपश्यामि: I see
• प्रपश्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√पश् (पश् दर्शने धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सौन्दर्यम्: beauty
• सौन्दर्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौन्दर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• परमेष्ठिनः: of the Supreme Lord
• परमेष्ठिनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: परमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• महेशस्य: of Maheśa
• महेशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (दृश् दर्शने धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि भावे (seen)

• अनिर्वाच्यम्: indescribable
• अनिर्वाच्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्-निर्वाच्य (प्रातिपदिक; √वच् वदने धातु + निर् + ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नञ्-प्रत्ययान्त (indescribable)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• सम्प्रति: now
• सम्प्रति: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्प्रति (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Menā speaks in awe, praising Śiva’s beauty as beyond description; Śiva appears with overwhelming yet serene radiance; listeners (women and sages) are hushed.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Maheśa (Śiva)
• Parameṣṭhin (Supreme Lord)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Direct experience (darśana) of Śiva surpasses even the highest praise; the Divine is ultimately beyond speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra/Kedārakṣetra (Kedarnath region) within the Kedārakhaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on contemplative reverence and the transformative power of seeing Śiva.