Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 99

गुणकार्यप्रसंगेन आवां प्रादुर्भवः कृतः । त्वं हि वै प्रकृतिः सूक्ष्मा रजःसत्त्वतमोमयी

guṇakāryaprasaṃgena āvāṃ prādurbhavaḥ kṛtaḥ | tvaṃ hi vai prakṛtiḥ sūkṣmā rajaḥsattvatamomayī

Par le déploiement des guṇa et de leurs effets, notre manifestation a été accomplie. Car toi, en vérité, tu es la subtile Prakṛti, faite de rajas, sattva et tamas.

गुण-कार्य-प्रसङ्गेनby the occasion of guṇa-activity
गुण-कार्य-प्रसङ्गेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘गुणकार्यस्य प्रसङ्गेन’ (by occasion of the function/effect of guṇas)
आवाम्we two
आवाम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), द्विवचन
प्रादुर्भवःmanifestation/appearance
प्रादुर्भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृतःmade/caused
कृतः:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; कृ धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (agreeing with ‘प्रादुर्भवः’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतौ अव्यय (particle)
वैcertainly
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)
प्रकृतिःPrakṛti (nature)
प्रकृतिः:
Karta (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सूक्ष्माsubtle
सूक्ष्मा:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of ‘प्रकृतिः’)
रजः-सत्त्व-तमः-मयीcomposed of rajas, sattva, and tamas
रजः-सत्त्व-तमः-मयी:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरजस् (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक) + मयी (प्रातिपदिक/तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/तद्धितार्थ: ‘रजःसत्त्वतमोभिः मयी’ (consisting of rajas, sattva, tamas)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating within Māheśvarakhaṇḍa context

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: An allegorical depiction of subtle Prakṛti as Devī with three colored streams (white/red/black) flowing into the manifested world; figures representing guṇa-effects arise from the streams.

P
Prakṛti
R
Rajas
S
Sattva
T
Tamas
D
Devī (as Prakṛti)

FAQs

The world-process unfolds from Prakṛti through the three guṇas; spiritual progress involves understanding and transcending their play.

Kedāra-khaṇḍa context (Kedārakṣetra) surrounds the teaching, but this verse is primarily doctrinal.

None; it defines Prakṛti and the guṇas.