Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्

Transliteration

nitarāṃ niṣṭhuro bhūtvā garuḍo jayatāṃ varaḥ | baddhaṃ svapatimālokya viṃdhyāvaliḥ samabhyayāt

Translation

Devenant d’une rigueur extrême, Garuḍa—le premier des victorieux—demeura inflexible. Voyant son époux lié, Vindhyāvalī s’avança.

Word by Word

• नितराम्: exceedingly
• नितराम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नितराम् (अव्यय)
• Form: परिमाण/तीव्रता-वाचक-अव्यय (adverb: ‘exceedingly’)

• निष्ठुरः: cruel/harsh
• निष्ठुरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निष्ठुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वा), पूर्वकाल (having become)

• गरुडः: Garuḍa
• गरुडः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• जयताम्: may (they) conquer
• जयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गार्थे), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘may (they) be victorious’

• वरः: the best
• वरः: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘श्रेष्ठः’ इत्यर्थे

• बद्धम्: bound
• बद्धम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अत्र ‘स्वपतिम्’ विशेषयति

• स्वपतिम्: her own husband
• स्वपतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘one’s own husband’)

• आलोक्य: having seen
• आलोक्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वार्थ), पूर्वकाल (having seen)

• विंध्यावलिः: Vindhyāvalī
• विंध्यावलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विंध्यावली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• समभ्ययात्: approached/came near
• समभ्ययात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-अभि-या (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Interlocutor/audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa stands stern and victorious as Bali remains bound; Vindhyāvalī, alarmed and resolute, steps forward on seeing her husband restrained.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Vindhyāvalī
• Bali

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma tightens its bonds, sincere appeal and humility become the path to resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra region is the textual setting; this verse itself continues the Vāmana-Bali narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.