Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 194

Devanagari script

निर्मत्सरा जितकोधावदान्या हि महामते । विप्रास्ते हि महाभाग तैरियं धार्यते मही

Transliteration

nirmatsarā jitakodhāvadānyā hi mahāmate | viprāste hi mahābhāga tairiyaṃ dhāryate mahī

Translation

«Ô sage, ces brahmanes sont sans envie, vainqueurs de la colère et véritablement généreux. Ô Roi noble, c’est par de tels brahmanes que cette terre est soutenue.»

Word by Word

• निर्मत्सराः: free from envy
• निर्मत्सराः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्+मत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• जित-कोधाः: having conquered anger
• जित-कोधाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; जि+क्त) + कोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः जितः कोधः येषाम् (तत्पुरुष)

• उदाराः: generous; noble
• उदाराः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• हि: indeed
• हि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• महामते: O great-minded one
• महामते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः महा+मति (कर्मधारय)

• विप्राः: brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Correlative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• हि: indeed
• हि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः महा+भाग (कर्मधारय)

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धार्यते: is sustained; is upheld
• धार्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपदम्

• मही: the earth
• मही: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Vāmana

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vāmana enumerates virtues—non-envy, anger-conquest, generosity—portraying them as the unseen supports of the earth; the king is praised yet instructed.

Characters & Entities

• Vāmana
• Bali
• Vipra (Brahmin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Society is sustained by inner virtues—freedom from envy, mastery over anger, and generosity—more than by mere status.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa’s overarching theme is Kedāra-kṣetra’s sanctity; this verse articulates dharmic ideals within that setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it praises ethical disciplines that support all ritual and pilgrimage.