Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 169

Devanagari script

ये दीर्घदर्शिनो मंदा मूढा धर्मबहिष्कृताः । अकल्पाः कार्यसिद्ध्यर्थं यत्कुर्वंति च निष्फलम् । तत्सर्वं विद्धि देवेंद्र मनसा संप्रधार्यताम्

Transliteration

ye dīrghadarśino maṃdā mūḍhā dharmabahiṣkṛtāḥ | akalpāḥ kāryasiddhyarthaṃ yatkurvaṃti ca niṣphalam | tatsarvaṃ viddhi deveṃdra manasā saṃpradhāryatām

Translation

Ceux qui se croient clairvoyants, mais sont lourds et égarés, rejetés hors du dharma—impropres, même s’ils s’efforcent d’atteindre le succès—, tout ce qu’ils font devient sans fruit. Sache tout cela, ô seigneur des dieux, et pèse-le mûrement en ton esprit.

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• दीर्घदर्शिनः: far-sighted
• दीर्घदर्शिनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (ये) इति विशेषण; समासः—दीर्घं पश्यन्ति इति (far-seeing)

• मन्दाः: dull, sluggish
• मन्दाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (ये) इति विशेषण

• मूढाः: deluded
• मूढाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (ये) इति विशेषण

• धर्मबहिष्कृताः: cast out from dharma
• धर्मबहिष्कृताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + बहिष्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (ये) इति विशेषण; समासः—धर्मात् बहिष्कृताः (excluded from dharma)

• अकल्पाः: incapable, unfit
• अकल्पाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अकल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; (ये) इति विशेषण

• कार्यसिद्ध्यर्थम्: for the sake of accomplishing the task
• कार्यसिद्ध्यर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (accusative of purpose); समासः—कार्यस्य सिद्ध्यर्थम् (for accomplishing the task)

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (कुर्वन्ति) इति कर्म

• कुर्वन्ति: they do
• कुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• निष्फलम्: fruitless
• निष्फलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष्फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (यत्) इति विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (सर्वम्) इत्यनेन सह

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (तत्) इति विशेषण

• विद्धि: know, understand
• विद्धि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• देवेन्द्र: O Devendra
• देवेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—देवानाम् इन्द्रः (lord of gods)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• संप्रधार्यताम्: let it be well-considered
• संप्रधार्यताम्: Kriya (Injunctive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + धृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘let it be well-considered’

Speaker

Vṛtra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (narrative setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Devendra)

Visual Art Cues

Scene: Vṛtra delivers a general maxim: the deluded, dharma-excluded, striving for success, achieve only futility; Indra is urged to ponder deeply.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Indra (Devendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions divorced from dharma, even if cleverly planned, collapse into futility; true success requires righteous discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is praised in this verse; it is a universal dharma teaching within Kedārakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it prescribes reflective discernment rather than a ritual act.