Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 109

Devanagari script

एवं शप्तस्तया देव्या भवान्या राजसत्तमः । राजा चित्ररथः सद्यः पपात सहसा दिवः

Transliteration

evaṃ śaptastayā devyā bhavānyā rājasattamaḥ | rājā citrarathaḥ sadyaḥ papāta sahasā divaḥ

Translation

Ainsi, maudit par la Déesse Bhavānī, l’éminent roi Citraratha tomba aussitôt, soudainement, du ciel.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्ययम् (adverb: 'thus')

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शप् (धातु) → शप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; विशेषणम्

• तया: by her
• तया: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्

• देव्या: by the goddess
• देव्या: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd) एकवचनम्

• भवान्या: by Bhavānī
• भवान्या: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd) एकवचनम्

• राजसत्तमः: best of kings
• राजसत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञां सत्तमः)

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• चित्ररथः: Citraratha
• चित्ररथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; कर्मधारयः (चित्रः रथः यस्य/चित्ररथः—नाम)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: काल-अव्ययम् (immediately)

• पपात: fell
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect) प्रथमपुरुषः (3rd) एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सहसा: suddenly
• सहसा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; आकस्मिक/तत्क्षण-अर्थे (suddenly)

• दिवः: from heaven
• दिवः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम् (दिवः = from heaven)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāranātha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A crowned king (Citraratha) tumbling from a luminous celestial city, his ornaments scattering, while Bhavānī’s curse-energy is implied; below, the Himalayan world awaits his descent.

Characters & Entities

• Bhavānī (Pārvatī)
• Citraratha
• Heaven (Div)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Status and celestial privilege cannot protect one who commits aparādha; divine law restores dharma swiftly.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra remains the contextual holy geography within which this dharmic episode is narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; the emphasis is on karmic immediacy following disrespect to the divine and the holy.