Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

समुत्थितस्ततः शक्रो ददर्श स्वगुरुं तदा । बाष्पपूरितवक्त्रो हि बृहस्पतिमभाषत

Transliteration

samutthitastataḥ śakro dadarśa svaguruṃ tadā | bāṣpapūritavaktro hi bṛhaspatimabhāṣata

Translation

Alors Śakra se leva et vit son propre Guru ; le visage inondé de larmes, il s’adressa à Bṛhaspati.

Word by Word

• समुत्थितः: having arisen, having stood up
• समुत्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्-स्था (धातु) → समुत्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), विशेषणम्

• ततः: then; from there
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—सम्बन्ध/क्रमसूचक (then/from there)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्वगुरुम्: his own teacher
• स्वगुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य गुरुः)

• तदा: at that time
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (time-adverb)

• बाष्पपूरितवक्त्रः: with face filled with tears
• बाष्पपूरितवक्त्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प + पूरित + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (बाष्पेण पूरितं वक्त्रं यस्य)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात—हेतौ/निश्चयार्थक

• बृहस्पतिम्: Bṛhaspati
• बृहस्पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभाषत: spoke to, addressed
• अभाषत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः—अभि

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (narrative voice; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāreśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra rises, beholds Bṛhaspati; Indra’s eyes brim with tears, posture softened; the guru stands calm, luminous, compassionate.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Bṛhaspati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True repentance is marked by humility and turning to the guru for correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra region’s sacred ambience frames the moral drama, though the verse itself names no specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is emotional readiness for instruction and expiation.