Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 51

रुद्राक्षा ये शिवेनोक्तास्ताच्छृणुध्वं द्विजोत्तमाः । आरम्भैकमुखं तावद्याबद्वक्त्राणि षोडश । एतेषां द्वौ च विज्ञेयौ श्रेष्ठौ तारयितुं द्विजाः

rudrākṣā ye śivenoktāstācchṛṇudhvaṃ dvijottamāḥ | ārambhaikamukhaṃ tāvadyābadvaktrāṇi ṣoḍaśa | eteṣāṃ dvau ca vijñeyau śreṣṭhau tārayituṃ dvijāḥ

Ô les meilleurs des deux-fois-nés, écoutez les rudrākṣas enseignés par Śiva : ils commencent par celui à une face et vont jusqu’à celui à seize faces. Parmi eux, deux doivent être reconnus comme suprêmes pour accorder la délivrance, ô brāhmaṇas.

रुद्राक्षाःRudrākṣa beads
रुद्राक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
येwhich
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
शिवेनby Śiva
शिवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उक्ताःsaid/declared
उक्ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विशेषणवत्
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
शृणुध्वम्hear (you all)
शृणुध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः)
आरम्भbeginning/starting
आरम्भ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootआरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे अव्यक्त), प्रातिपदिक-रूप; समासाङ्ग (पूर्वपद)
एकमुखम्one-faced (one-mouthed)
एकमुखम्:
Visheshya (Predicate/विशेष्य)
TypeAdjective
Rootएक + मुख (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (एकं मुखं यस्य/यत्)
तावत्up to that extent
तावत्:
Avyaya (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थ)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-सूचक (so much/so long)
यावत्until/as far as
यावत्:
Avyaya (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थ)
Formअव्यय; यावत्-तावत् सम्बन्धे अवधिसूचक (as far as/until)
वक्त्राणिfaces
वक्त्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
षोडशsixteen
षोडश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी; बहुवचनार्थे विशेषण
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
द्वौtwo
द्वौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संख्यावाचक
and
:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
विज्ञेयौto be known
विज्ञेयौ:
Vidhaya (Obligatory predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त; विधेय)
Formविधिलिङ्गार्थक कृदन्त (gerundive/तव्यत्-समर्थ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘ज्ञातव्यौ’
श्रेष्ठौthe best
श्रेष्ठौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; अतिशयार्थ (superlative sense)
तारयितुम्to deliver/save
तारयितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) + णिच् (causative) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), हेत्वर्थ/उद्देश्य (purpose)
द्विजाःO twice-born (Brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे अपि प्रयोगः

Lomaharṣaṇa (Sūta), in narration to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha-kṣetra

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ / brāhmaṇas

Scene: A teaching scene: Śiva (as Mahādeva) instructs assembled brāhmaṇas about rudrākṣa beads, showing a sequence of beads labeled from one-faced to sixteen-faced, with two highlighted as supreme for deliverance.

Ś
Śiva
R
Rudrākṣa

FAQs

Śaiva tradition systematizes rudrākṣa types, and certain forms are especially praised for leading toward liberation.

The instruction is embedded in Kedārakhaṇḍa, aligning rudrākṣa-dhāraṇa with Kedāra pilgrimage culture, though no single micro-tīrtha is named in this verse.

Know and honor rudrākṣas by mukha-count (1–16), with special esteem for two regarded as foremost for deliverance.