Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

छत्रचामरसंवीताः शोभिता विजयश्रिया । प्रणम्य विष्णुं ते सर्व इंद्राद्या जयकांक्षिणः

Transliteration

chatracāmarasaṃvītāḥ śobhitā vijayaśriyā | praṇamya viṣṇuṃ te sarva iṃdrādyā jayakāṃkṣiṇaḥ

Translation

Entourés d’ombrelles et de chasse-mouches en queue de yak, resplendissants de la gloire de la victoire, tous—Indra et les autres—se prosternèrent devant Viṣṇu, aspirant au triomphe.

Word by Word

• छत्रचामरसंवीताः: surrounded with umbrellas and fly-whisks
• छत्रचामरसंवीताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: छत्र + चामर + संवीत (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संवीत (√वे/वेञ् ‘to cover, surround’ + सम् उपसर्ग; क्त-प्रत्यय), विशेषण

• शोभिताः: adorned, splendid
• शोभिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शोभित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; √शुभ्/शोभ् ‘to shine, adorn’ क्त-प्रत्यय, विशेषण

• विजयश्रिया: by the glory of victory
• विजयश्रिया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विजय + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘विजयस्य श्रीः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; करण/हेतु-भावे

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: अव्ययभावे कृदन्त; ल्यप् (त्वा) प्रत्ययान्त अव्यय; √नम् ‘to bow’ + प्र उपसर्ग; ‘having bowed’

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (ते इत्यस्य)

• इन्द्राद्याः: Indra and others
• इन्द्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘इन्द्रः आदिः येषाम्’ इति (आदि-प्रयोगः) समूहवाचकः

• जयकाङ्क्षिणः: desiring victory
• जयकाङ्क्षिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जय + काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘जयम् काङ्क्षन्ति’ इति उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-भावः; विशेषण

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrator (contextual deduction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly: Indra and other devas, adorned and attended by white parasols and yak-tail cāmara fans, stand in a luminous court and bow to Viṣṇu, seeking victory.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Indra
• Suras (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the gods seek divine refuge; success is shown as dependent on humility, prayer, and alignment with cosmic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is the overarching sacred setting; the verse emphasizes devotion and divine sanction rather than a specific spot-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied practice is praṇāma (reverential bowing) to the Lord; no formal vrata is specified.