Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

ब्रह्मांडांतरतः किं तु रुद्रं मन्यामहे वयम् । तदा चराचरं नष्टं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्

brahmāṃḍāṃtarataḥ kiṃ tu rudraṃ manyāmahe vayam | tadā carācaraṃ naṣṭaṃ brahmaviṣṇupurogamam

Mais, au sein du brahmāṇḍa, où comprenons-nous que se tient Rudra ? Car alors tout ce qui est mobile et immobile—conduit par Brahmā et Viṣṇu—fut anéanti.

ब्रह्माण्डान्तरतःfrom inside the universe
ब्रह्माण्डान्तरतः:
Apadana (Source/Place-from/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootब्रह्माण्ड-अन्तर-तः (प्रातिपदिक + तस्-प्रत्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb: ‘from within’); तत्पुरुष-समास (ब्रह्माण्डस्य अन्तरम्)
किम्what?
किम्:
Sambandha (Interrogation/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
मन्यामहेwe think/consider
मन्यामहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
चराचरम्the moving and the unmoving (all creation)
चराचरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचर-अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (चर + अचर)
नष्टम्destroyed
नष्टम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Root√नश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; चराचरम्-विशेषण
ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्with Brahmā and Viṣṇu at the forefront
ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्म-विष्णु-पुरोगम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मविष्णू पुरोगमौ यस्य/यत् = having Brahmā and Viṣṇu in front/at the head)

Sages (Munis) addressing Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Listener: Munis (sages)

Scene: Sages gesture toward an imagined cosmic shell now empty; silhouettes of Brahmā and Viṣṇu fade like smoke; the question ‘where is Rudra?’ is visualized as an upward gaze into boundless space beyond the broken brahmāṇḍa.

R
Rudra
B
Brahmā
V
Viṣṇu
B
Brahmāṇḍa

FAQs

The sages probe the transcendence of Rudra—how the divine can remain when all cosmic supports collapse.

No specific tīrtha is named; the verse is part of Kedāra Khaṇḍa’s doctrinal narrative arc.

None.