Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महात्मा भूतादिभिः प्रेतपिशाचयुक्तः । श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना

sarvatra sarve hi surāsurā bhṛśaṃ namaṃti māṃ vipravarāḥ samutsukāḥ | kathaṃ hyasau durjanavanmahātmā bhūtādibhiḥ pretapiśācayuktaḥ | śmaśānavāsī nirapatrapo hyayaṃ kathaṃ praṇāmaṃ na karoti me'dhunā

Partout, tous les dieux et asuras s'inclinent profondément devant moi, ô meilleurs des brahmanes, désireux de m'honorer. Comment se fait-il que cette « grande âme », se comportant comme un homme méchant — accompagné de gobelins, de fantômes et de piśācas, habitant dans les crématoires, sans vergogne — ne s'incline pas maintenant devant moi ?

sarvatraeverywhere
sarvatra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे देश/सर्वत्र
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वे = all (persons)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) = indeed/for
surāsurāḥgods and demons
surāsurāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsura + asura (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्वसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सुराश्च असुराश्च
bhṛśamgreatly
bhṛśam:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = greatly/excessively
namantibow
namanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnam (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; √नम् = to bow
māmto me
mām:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन; माम् = me
vipravarāḥexcellent brahmins
vipravarāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra + vara (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: विप्रेषु वराः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
samutsukāḥeager
samutsukāḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsamutsuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणं (vipravarāḥ)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक) = how?
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
asauthat one (he)
asau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; असौ = that (he)
durjanavatlike a wicked man
durjanavat:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdurjana + vat (प्रातिपदिक + तद्धित)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्यय (उपमान) = like a wicked person
mahātmāthe great-souled one
mahātmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महात्मा = great-souled one
bhūtādibhiḥwith beings and the like
bhūtādibhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbhūta + ādi (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (भूताः आदयः येषां तैः); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गणवाचक), तृतीया (3rd), बहुवचन; -भिः = by/with
pretapiśācayuktaḥassociated with pretas and piśācas
pretapiśācayuktaḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootpreta + piśāca + yukta (प्रातिपदिके; √yuj (धातु) + क्त)
Formतत्पुरुषसमास; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (युक्‍त = joined/associated); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणं (asau/mahātmā)
śmaśānavāsīdweller in the cremation-ground
śmaśānavāsī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśmaśāna + vāsin (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुषसमास (श्मशाने वासी); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nirapatrapaḥshameless
nirapatrapaḥ:
Karta-anvayi (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootnir + apatrapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणं (ayam)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
ayamthis one
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अयम् = this (he)
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक)
praṇāmamsalutation
praṇāmam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpraṇāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
karotidoes (makes)
karoti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; √कृ = to do/make
meto me
me:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th) / चतुर्थी-एकवचन रूप (मे) = of/to me (context: to me)
adhunānow
adhunā:
Kāla-adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadhunā (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) = now

Dakṣa

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages at Naimiṣāraṇya (contextual)

Scene: Dakṣa, enthroned amid sacrificial paraphernalia and assembled brāhmaṇas, complains that the ash-smeared Rudra—surrounded by gaṇas, bhūtas, and piśācas—does not bow; the contrast between polished yajña space and wild cremation-ground aura is central.

D
Dakṣa
Ś
Śiva (Mahādeva)
D
Devas
A
Asuras
B
Bhūtas
P
Pretas
P
Piśācas
Ś
Śmaśāna

FAQs

Spiritual ruin begins with ego and contempt: Dakṣa’s insult of Śiva shows how pride distorts perception of the divine.

No tīrtha is praised directly; the verse describes Śiva’s cremation-ground symbolism within the Naimiṣāraṇya episode.

None; it centers on the expectation of formal salutation (praṇāma) and the offense taken when it is not offered.