Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च तथा सर्वैः सुरासुरैः । तत्र स्थितो महादेवो नाभ्युत्थानाभिवादने । चकारास्य ततः क्रुद्धो दक्षो वचनब्रवीत्

stutibhiḥ praṇipātaiśca tathā sarvaiḥ surāsuraiḥ | tatra sthito mahādevo nābhyutthānābhivādane | cakārāsya tataḥ kruddho dakṣo vacanabravīt

Loué par des hymnes et salué par tous, dieux et asuras, Mahādeva restait là sans se lever ni offrir de salut formel. Alors Dakṣa, en colère, prononça ces paroles.

स्तुतिभिःwith praises
स्तुतिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
प्रणिपातैःwith prostrations
प्रणिपातैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रणिपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तथाalso
तथा:
Sambandha (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/likewise’
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘सुरासुरैः’)
सुरासुरैःby gods and demons
सुरासुरैः:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर-द्वन्द्व: ‘सुराश्च असुराश्च’), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
स्थितःstood, remained
स्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used in active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stood/was present’
महादेवःMahādeva
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘महान् देवः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अभ्युत्थानin rising up (to greet)
अभ्युत्थान:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभि-उत्-स्था (धातु) → अभ्युत्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in rising up (to greet)’ (as member of द्वन्द्व)
अभिवादनेin salutation
अभिवादने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभि-वद् (धातु) → अभिवादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in salutation’
चकारdid
चकार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘did’
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of him/for him’
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘दक्षः’)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said/spoke’

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Listener: Viprāḥ / Ṛṣayaḥ

Scene: A charged court-like sacred gathering: devas and asuras offer hymns and prostrations; Mahādeva stands unmoved, inwardly absorbed; Dakṣa’s face tightens with anger as he begins to speak harsh words—an instant before the rupture.

M
Mahādeva (Śiva)
D
Dakṣa
D
Devas
A
Asuras

FAQs

External protocol and ego can clash with divine transcendence; Dakṣa’s anger becomes the seed of later downfall.

The scene continues at Naimiṣāraṇya, a famed tīrtha-forest of Purāṇic discourse.

No prescription; it references social-ritual etiquette (rising and greeting) as the point of conflict.