Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70

ततोऽविनीतस्तां वीक्ष्य भद्र गालववल्लभाम् । अहमासं शरव्रातैस्ताडितः पुष्पधन्विना । विवेकिनोऽपि मुनयस्तावदेव विवेकिनः

tato'vinītastāṃ vīkṣya bhadra gālavavallabhām | ahamāsaṃ śaravrātaistāḍitaḥ puṣpadhanvinā | vivekino'pi munayastāvadeva vivekinaḥ

Alors, le cœur indiscipliné, en voyant cette jeune fille de bon augure—chérie de Gālava—je fus frappé par des volées de flèches lancées par Celui à l’arc de fleurs, Kāma. Même les sages doués de discernement ne le demeurent que jusqu’à un certain point.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्; क्रम/हेतु-अर्थे (then/thereupon)
अविनीतःunrestrained, undisciplined
अविनीतः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअविनीत (कृदन्त; PPP from √नी with वि-; here ‘unrestrained’ as adjective)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अहम् implied)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष्/दृश् (धातु) + वि-; कृदन्त: ल्यप् (absolutive/gerund)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)
भद्रO good sir
भद्र:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; संबोधनम्
गालववल्लभाम्beloved of Gālava
गालववल्लभाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगालव + वल्लभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गालवस्य वल्लभा)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
आसम्was
आसम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
शरव्रातैःby a multitude of arrows
शरव्रातैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशर + व्रात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; करणम्
ताडितःstruck
ताडितः:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (struck)
पुष्पधन्विनाby the flower-bow wielder (Kāma)
पुष्पधन्विना:
Karana (Instrument/Agent/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प + धन्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करणम् (agent/instrument)
विवेकिनःdiscriminating, wise
विवेकिनः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootविवेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (मुनयः)
अपिeven
अपि:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्ययम् (even/also)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तावत्so long, only that far
तावत्:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रमाणवाचक)
Formपरिमाण/कालवाचक-अव्ययम् (so long/that much)
एवonly
एव:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (only/just)
विवेकिनः(remain) wise/discerning
विवेकिनः:
Kriya-anvaya (Predicate complement)
TypeNoun
Rootविवेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विधेय-नाम (predicate nominative)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating within Māheśvara-khaṇḍa to the sages (deduced)

Listener: Addressed as 'bhadra' (auspicious one), listener unspecified in the excerpt

Scene: A man (narrator figure) sees the maiden and is metaphorically struck by Kāma’s flower-arrows; Kāma may appear as a subtle divine archer with sugarcane bow, floral arrows; the victim’s face shows sudden inner turmoil.

G
Gālava
K
Kāma (Puṣpadhanvan)

FAQs

Unchecked desire can overpower even cultivated discernment; discipline and vigilance are essential to dharma.

No tīrtha is directly praised in this verse; it functions as moral-narrative instruction within the Kaumārikā-khaṇḍa.

No explicit rite is prescribed here; the emphasis is ethical—restraint and guarding the mind.