Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत

Transliteration

sāgarasya tatastīre barbarīkaṃ gataṃ tadā | nirīkṣya bhagavānrudro viyatsthaḥ samabhāṣata

Translation

Alors, lorsque Barbarīka parvint au rivage de l’océan, le Bienheureux Rudra—demeurant dans les airs—le considéra et prit la parole.

Word by Word

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• ततः: then; from there
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• तीरे: on the shore
• तीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• बर्बरीकम्: Barbarīka
• बर्बरीकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बर्बरीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• गतम्: gone; having gone
• गतम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (बर्बरीकम् इति विशेषण)

• तदा: at that time
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• निरीक्ष्य: having seen
• निरीक्ष्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नि-ईक्ष् (धातु) + निरीक्ष्य (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (भगवान् इति समानाधिकरण)

• वियत्स्थः: standing in the sky
• वियत्स्थः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वियत् (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वियतः स्थः = आकाशे स्थितः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (रुद्रः इति विशेषण)

• समभाषत: spoke
• समभाषत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-भाष् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating; Rudra begins speaking in the next verses

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: At the ocean’s edge, Barbarīka stands with Bhīma restrained; above, Rudra appears in the sky, gaze fixed, about to speak—waves, wind, and a charged stillness.

Characters & Entities

• Barbarīka
• Sāgara (Ocean)
• Rudra (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva (Rudra) intervenes to uphold dharma, showing that divine guardianship operates precisely when balance is threatened.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The sāgara-tīra (ocean shore) is highlighted as the setting, though no named tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.