Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

बाल उवाच । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात्

bāla uvāca | na bhetavyaṃ kālikāyāḥ saumyā devī yataḥ kṛtā | asti cedbhavatāṃ bhītiranyānsrakṣyāmi bālakān | catuḥṣaṣṭikṣetrapālānityuktvā so'sṛjanmukhāt

L’Enfant dit : «Ne craignez pas Kālikā, car la Déesse a été rendue douce. Mais si la peur demeure encore en vous, je créerai d’autres formes d’enfants — soixante-quatre Kṣetrapāla.» Ayant parlé ainsi, il les fit jaillir de sa bouche.

बालःthe boy
बालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
भेतव्यम्should be feared
भेतव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerundive/obligation), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे प्रयोगः (impersonal: 'it is to be feared')
कालिकायाःof Kālikā
कालिकायाः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सौम्याgentle
सौम्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देवी)
देवीgoddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यतःbecause
यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal indeclinable: because/since)
कृताmade/has become
कृता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'देवी' इत्यस्य विशेषणम्
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
चेत्if
चेत्:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)
भवताम्of you (honorific, plural)
भवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (आदरार्थे), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
भीतिःfear
भीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अन्यान्other
अन्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (बालकान्)
स्रक्ष्यामिI will create/send forth
स्रक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन
बालकान्boys/children
बालकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चतुःषष्टिक्षेत्रपालान्sixty-four guardians of the sacred places
चतुःषष्टिक्षेत्रपालान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचतुःषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक) + क्षेत्रपाल (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चतुःषष्टिः क्षेत्रपालाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक-अव्यय (quotative)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/absolutive)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असृजत्created/emitted
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मुखात्from (his) mouth
मुखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

Bāla-Rudra (Śiva in child form)

Tirtha: Kṣetrapāla-maṇḍala (Sixty-four guardians)

Type: kshetra

Listener: Devas (collectively)

Scene: The divine child speaks fearlessly; from his mouth emanate sixty-four radiant child-guardians (kṣetrapālas), forming a protective circle/mandala; devas’ fear melts into relief; Kālikā remains gentle behind.

K
Kālikā
K
Kṣetrapāla
D
Devas
R
Rudra/Śiva

FAQs

Divine guardianship is instituted to remove fear and protect sacred order; fierce powers can be harmonized into auspicious protection.

No single tīrtha is named, but the concept of kṣetra (sacred precinct) and its guardians (Kṣetrapālas) is emphasized.

Implicitly, Kṣetrapālas are to be acknowledged as protectors of sacred spaces; no explicit ritual steps are given in this verse.