Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

प्रभासाद्यानि तीर्थानि पुलस्त्यायाह पद्मभूः । न यैस्तत्राप्लुतं चैव किं तैस्तीर्थमुपासितम्

prabhāsādyāni tīrthāni pulastyāyāha padmabhūḥ | na yaistatrāplutaṃ caiva kiṃ taistīrthamupāsitam

Padmabhū (Brahmā) déclara à Pulastya au sujet des tīrtha sacrés, à commencer par Prabhāsa : «Ceux qui ne s’y sont pas baignés, qu’ont-ils vraiment obtenu en recourant à d’autres tīrtha ?»

प्रभास-आद्यानिbeginning with Prabhāsa
प्रभास-आद्यानि:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रभास (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—‘तीर्थानि’ इति विशेष्यस्य
तीर्थानिholy places, tīrthas
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पुलस्त्यायto Pulastya
पुलस्त्याय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पद्मभूःPadmabhū (Brahmā)
पद्मभूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्मभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘पद्मे भूः यस्य सः’ (Brahmā)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
यैःby whom/with which
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सम्बन्धे—‘by whom/with which’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
आप्लुतम्(has been) bathed/immersed
आप्लुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ + प्लु (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्नातम्/अवगाहितम्’ अर्थे
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उपासितम्worshipped/served
उपासितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + आस् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सेवितम्/आराधितम्’

Nārada (quoting Brahmā’s statement to Pulastya)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Pulastya

Scene: Brahmā (Padmabhū) instructs Pulastya, pointing toward a sacred map of tīrthas with Prabhāsa shining foremost; the verse framed like a proclamation that bathing is the decisive act.

P
Prabhāsa
P
Pulastya
P
Padmabhū (Brahmā)
T
Tīrtha

FAQs

Certain tīrthas are portrayed as spiritually foundational; bathing there is praised as a decisive purifier within purāṇic dharma.

Prabhāsa tīrtha (the Prabhāsa-kṣetra region, closely linked with Somanātha).

Snāna (ritual bathing/immersion) at Prabhāsa is implied as essential for fully realizing tīrtha merit.