Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

अहमेष ममेदं च कार्यमीदृशकस्त्वहम् । इत्यादि चात्मविज्ञानमहंकार इति स्मृतः

Transliteration

ahameṣa mamedaṃ ca kāryamīdṛśakastvaham | ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ

Translation

«Je suis ceci; ceci est à moi; cet acte doit être accompli; je suis de telle nature»—de telles pensées centrées sur le moi sont tenues pour l’ego (ahaṃkāra).

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Pradhana-visheshana (Predicate/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• कार्यम्: a task / work
• कार्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ईदृशकः: such (of this kind)
• ईदृशकः: Pradhana-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तद्धितान्त (क)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• आदि: and so on
• आदि: Sambandha (Etc./सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; ‘इत्यादि’ प्रयोगे समुच्चयार्थ (etc.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• आत्म-विज्ञानम्: self-notion / self-awareness
• आत्म-विज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + विज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनः विज्ञानम्)

• अहंकारः: ego
• अहंकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहंकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष

• इति: as
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय

• स्मृतः: is called / is known
• स्मृतः: Kriya (Copular predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + त (कृत्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘is called/remembered’

Speaker

Nandabhadra (contextual continuation; definitional statement within his inquiry)

Skanda Dialogue

Listener: Youthful teacher (Kaumāra/Skanda-figure)

Visual Art Cues

Scene: A teacher points to four inscriptions or thought-bubbles—‘aham’, ‘mama’, ‘kāryam’, ‘īdṛśaḥ’—while a seeker watches the mind’s knots unravel; background shows a calm river/temple suggesting inner purification.

Characters & Entities

• Nandabhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ego is the ‘I–mine’ construction that claims identity, ownership, and doership; recognizing it is the first step toward freedom.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced; the verse gives a philosophical definition relevant to dharma and liberation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it supports self-inquiry and discernment rather than an external rite.