Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

आग्नेयपादे ओंधर्माय नमः नैरृतके ओंज्ञानाय नमः वायव्ये ओंवैराग्याय नमः ईशानपादे ओंऐश्वर्याय नमः पूर्वपादे ओंअधर्माय नमः दक्षिणे ओंअज्ञानाय नमः पश्चिमे ओंअवैराग्याय नमः उत्तरे ओंअनैश्वर्याय नमः ओंअनन्ताय नमः ओंपद्माय नमः ओंअर्कमण्डला नमः ओंसोममण्डलाय नमः ओंवह्निमण्डला नमः ओंवामाज्येष्ठादिपंचमन्त्रशक्तिभ्यो नमः ओंपरमप्रकृत्यै देव्यै नमः ओंईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातपञ्चवक्त्राय रुद्रसाध्यवस्वादित्यविश्वेदेवादिदेवविश्वरूपाय अण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजरूपस्थावरजङ्गममूर्तये परमेश्वराय ओंहूं विश्वमूर्तये शिवाय नमस्त्रिशूलधनुःखड्गकपालदण्डकुठारेभ्यः

āgneyapāde oṃdharmāya namaḥ nairṛtake oṃjñānāya namaḥ vāyavye oṃvairāgyāya namaḥ īśānapāde oṃaiśvaryāya namaḥ pūrvapāde oṃadharmāya namaḥ dakṣiṇe oṃajñānāya namaḥ paścime oṃavairāgyāya namaḥ uttare oṃanaiśvaryāya namaḥ oṃanantāya namaḥ oṃpadmāya namaḥ oṃarkamaṇḍalā namaḥ oṃsomamaṇḍalāya namaḥ oṃvahnimaṇḍalā namaḥ oṃvāmājyeṣṭhādipaṃcamantraśaktibhyo namaḥ oṃparamaprakṛtyai devyai namaḥ oṃīśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātapañcavaktrāya rudrasādhyavasvādityaviśvedevādidevaviśvarūpāya aṇḍajasvedajodbhijjajarāyujarūpasthāvarajaṅgamamūrtaye parameśvarāya oṃhūṃ viśvamūrtaye śivāya namastriśūladhanuḥkhaḍgakapāladaṇḍakuṭhārebhyaḥ

Au pied du sud-est : « Oṁ, salutations à Dharma » ; au sud-ouest : « Oṁ, salutations à la Connaissance (Jñāna) » ; au nord-ouest : « Oṁ, salutations au Détachement (Vairāgya) » ; au nord-est : « Oṁ, salutations à la Souveraineté (Aiśvarya) ». À l’est : « Oṁ, salutations à Adharma » ; au sud : « Oṁ, salutations à l’Ignorance (Ajñāna) » ; à l’ouest : « Oṁ, salutations au Non-détachement (Avairāgya) » ; au nord : « Oṁ, salutations au Manque de souveraineté (Anaiśvarya) ». Salutations à Ananta ; salutations au Lotus ; salutations à l’orbe solaire, à l’orbe lunaire et à l’orbe du Feu ; salutations aux puissances des śaktis des cinq mantras, à commencer par Vāmā et Jyeṣṭhā ; salutations à la Déesse, Prakṛti suprême ; salutations au Seigneur aux cinq faces—Īśāna, Tatpuruṣa, Aghora, Vāmadeva, Sadyojāta—forme universelle, Dieu des dieux, qui assume tous les êtres mobiles et immobiles, nés de l’œuf, de la sueur, du germe et du sein ; salutations à Śiva, Corps cosmique, avec le trident, l’arc, l’épée, le crâne, le bâton et la hache.

आग्नेयपादेin the Agneya quarter/foot
आग्नेयपादे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative) — ‘आग्नेयदिशि स्थिते पादे’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formमन्त्र-प्रणव (particle/प्रणव)
धर्मायto Dharma
धर्माय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (dative)
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात/अव्यय; नमस्कारार्थे (salutation particle)
नैरृतकेin the Nairṛta quarter
नैरृतके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृतक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘नैरृतदिशि’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
ज्ञानायto Knowledge
ज्ञानाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
वायव्येin the Vāyavya quarter
वायव्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘वायव्यदिशि’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
वैराग्यायto Dispassion
वैराग्याय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
ईशानपादेin the Īśāna quarter/foot
ईशानपादे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
ऐश्वर्यायto Lordship/Power
ऐश्वर्याय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
पूर्वपादेin the eastern quarter/foot
पूर्वपादे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अधर्मायto Adharma
अधर्माय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
दक्षिणेin the south
दक्षिणे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘दक्षिणदिशि’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अज्ञानायto Ignorance
अज्ञानाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
पश्चिमेin the west
पश्चिमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘पश्चिमदिशि’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अवैराग्यायto Non-dispassion
अवैराग्याय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
उत्तरेin the north
उत्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण — ‘उत्तरदिशि’
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अनैश्वर्यायto Lack of lordship
अनैश्वर्याय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअनैश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अनन्तायto the Infinite
अनन्ताय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
पद्मायto the Lotus
पद्माय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
अर्कमण्डलायto the Sun-orb
अर्कमण्डलाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
सोममण्डलायto the Moon-orb
सोममण्डलाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
वह्निमण्डलायto the Fire-orb
वह्निमण्डलाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
वामाज्येष्ठादिपञ्चमन्त्रशक्तिभ्यःto the powers of the five mantras beginning with Vāmā and Jyeṣṭhā
वामाज्येष्ठादिपञ्चमन्त्रशक्तिभ्यः:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवामा (प्रातिपदिक) + ज्येष्ठ (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय) + पञ्च (संख्या) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), बहुवचन; सम्प्रदान — ‘वामा-ज्येष्ठ-आदि-पञ्चमन्त्र-शक्तयः’
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
परमप्रकृत्यैto the Supreme Prakṛti
परमप्रकृत्यै:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपरमा (प्रातिपदिक) + प्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
देव्यैto the Goddess
देव्यै:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
ईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातपञ्चवक्त्रायto the five-faced one (Īśāna, Tatpuruṣa, Aghora, Vāmadeva, Sadyojāta)
ईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातपञ्चवक्त्राय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक) + तत्पुरुष (प्रातिपदिक) + अघोर (प्रातिपदिक) + वामदेव (प्रातिपदिक) + सद्योजात (प्रातिपदिक) + पञ्च (संख्या) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान — ‘पञ्चवक्त्र’ विशेषणसमासः (five-faced)
रुद्रसाध्यवस्वादित्यविश्वेदेवादिदेवविश्वरूपायto the universal-formed prime deity of Rudras, Sādhyas, Vasus, Ādityas, and Viśvedevas
रुद्रसाध्यवस्वादित्यविश्वेदेवादिदेवविश्वरूपाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + साध्य (प्रातिपदिक) + वसु (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + विश्वेदेव (प्रातिपदिक) + आदिदेव (प्रातिपदिक) + विश्वरूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
अण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजरूपस्थावरजङ्गममूर्तयेto the form comprising egg-born, sweat-born, sprout-born, womb-born, and all immobile and mobile beings
अण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजरूपस्थावरजङ्गममूर्तये:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअण्डज (प्रातिपदिक) + स्वेदज (प्रातिपदिक) + उद्भिज्ज (प्रातिपदिक) + जरायुज (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + स्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान — ‘मूर्ति’ (form) qualified by all modes of birth and by immobile/mobile
परमेश्वरायto the Supreme Lord
परमेश्वराय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
Oṃ
:
None
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/मन्त्रबीज)
Formप्रणव
हूँhūṃ
हूँ:
None
TypeIndeclinable
Rootहूँ (अव्यय/बीज)
Formबीजाक्षर (mantric particle)
विश्वमूर्तयेto the universal-form
विश्वमूर्तये:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
शिवायto Śiva
शिवाय:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
नमःsalutation
नमः:
None
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात
त्रिशूलधनुःखड्गकपालदण्डकुठारेभ्यःto the trident, bow, sword, skull, staff, and axe
त्रिशूलधनुःखड्गकपालदण्डकुठारेभ्यः:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्रिशूल (प्रातिपदिक) + धनुस् (प्रातिपदिक) + खड्ग (प्रातिपदिक) + कपाल (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक) + कुठार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), बहुवचन; सम्प्रदान — समाहार-द्वन्द्वः (collective list)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Scene: A Śaiva sanctum visualized as a cosmic maṇḍala: directions marked with mantra-inscriptions; above the liṅga/Śiva-form appear solar, lunar, and fiery discs; the five faces of Śiva radiate outward; attendant śaktis (Vāmā, Jyeṣṭhā, etc.) encircle; weapons (triśūla, dhanuḥ, khaḍga, kapāla, daṇḍa, kuṭhāra) are displayed as emblems.

Ś
Śiva
A
Ananta
Ī
Īśāna
T
Tatpuruṣa
A
Aghora
V
Vāmadeva
S
Sadyojāta
D
Devī (Paramaprakṛti)

FAQs

Śiva is honored as the all-pervading cosmic reality—worship integrates directions, virtues, and the totality of creation into one vision of the Divine.

No single tīrtha is specified; the verse presents a mantra framework used in Śaiva ritual worship.

Directional invocation (dik-pūjā) and salutations to Śiva’s pañcavaktra forms and cosmic emblems, along with honoring associated śaktis and cosmic maṇḍalas.